Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) αποφάσισε να προχωρήσει στην επόμενη φάση του έργου για το ψηφιακό ευρώ, την οποία χαρακτηρίζει ως την προπαρασκευαστική φάση.
Η απόφαση, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, λαμβάνεται μετά την ολοκλήρωση της διερευνητικής φάσης η οποία ξεκίνησε από το Ευρωσύστημα τον Οκτώβριο του 2021 με σκοπό να διερευνηθούν πιθανά μοντέλα σχεδιασμού και διανομής ψηφιακού ευρώ. Με βάση τα ευρήματα αυτή της φάσης, η ΕΚΤ έχει σχεδιάσει ένα ψηφιακό ευρώ «που θα ήταν ευρέως προσβάσιμο σε πολίτες και επιχειρήσεις μέσω διανομής από εποπτευόμενους ενδιάμεσους φορείς, όπως οι τράπεζες».
Όπως προβλέπεται στον σχεδιασμό, το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να αποτελέσει μια ψηφιακή μορφή μετρητών που χρησιμοποιείται για όλες τις ψηφιακές πληρωμές, σε όλη τη ζώνη του ευρώ. Θα ήταν ευρέως προσβάσιμο, ελεύθερο για βασική χρήση και διαθέσιμο, τόσο διαδικτυακά όσο και εκτός σύνδεσης. Θα προσέφερε το υψηλότερο επίπεδο προστασίας της ιδιωτικής ζωής και θα επέτρεπε στους χρήστες να διακανονίζουν τις πληρωμές τους άμεσα σε χρήμα εκδιδόμενο από την κεντρική τράπεζα. Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από πρόσωπο σε πρόσωπο, στο σημείο πώλησης, στο ηλεκτρονικό εμπόριο και σε συναλλαγές του Δημοσίου.
«Κανένα ψηφιακό μέσο πληρωμών δεν προσφέρει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά. Το ψηφιακό ευρώ θα κάλυπτε αυτό το κενό» σημειώνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζας. Η προπαρασκευαστική φάση θα ξεκινήσει την 1η Νοεμβρίου 2023 και αρχικά θα διαρκέσει δύο έτη. Θα αφορά, μεταξύ άλλων, την ολοκλήρωση του εγχειριδίου κανόνων για το ψηφιακό ευρώ και την επιλογή των παρόχων που θα μπορούσαν να αναπτύξουν την πλατφόρμα και την υποδομή ενός ψηφιακού ευρώ.
Επίσης, σε αυτήν τη φάση θα πραγματοποιηθούν μεταξύ άλλων έλεγχοι και δοκιμές για την ανάπτυξη ενός ψηφιακού ευρώ που θα πληροί τόσο τις απαιτήσεις του Ευρωσυστήματος όσο και τις ανάγκες των χρηστών, για παράδειγμα σε ό,τι αφορά την εμπειρία χρήστη, την προστασία της ιδιωτικής ζωής, τη χρηματοπιστωτική ενσωμάτωση όλων και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Η ΕΚΤ θα συνεχίσει να συνεργάζεται με το κοινό και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη στη διάρκεια αυτής της φάσης. Μετά από δύο έτη, το Διοικητικό Συμβούλιο θα αποφασίσει αν θα προχωρήσει στην επόμενη φάση προπαρασκευαστικών εργασιών, για να προετοιμάσει το έδαφος για το ενδεχόμενο μελλοντικής έκδοσης και διάθεσης ψηφιακού ευρώ.
Όπως τονίζεται χαρακτηριστικά, η έναρξη της προπαρασκευαστικής φάσης δεν αποτελεί απόφαση για την έκδοση ή μη ψηφιακού ευρώ. Το Διοικητικό Συμβούλιο θα εξετάσει αυτήν την απόφαση μόνο όταν ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ΕΚΤ θα λάβει υπόψη της τυχόν προσαρμογές στον σχεδιασμό του ψηφιακού ευρώ που μπορεί να κριθούν απαραίτητες ως αποτέλεσμα των νομοθετικών διαβουλεύσεων.
«Πρέπει να προετοιμάσουμε το νόμισμά μας για το μέλλον», δήλωσε η Christine Lagarde, Πρόεδρος της ΕΚΤ. «Προβλέπουμε ένα ψηφιακό ευρώ ως μια ψηφιακή μορφή μετρητών που θα μπορεί να χρησιμοποιείται για όλες τις ψηφιακές πληρωμές, χωρίς χρέωση, και θα πληροί τα υψηλότερα πρότυπα προστασίας της ιδιωτικής ζωής. Θα συνυπήρχε με τα μετρητά σε φυσική μορφή, τα οποία θα είναι πάντοτε διαθέσιμα, χωρίς να αφήνει κανέναν στο περιθώριο.»
Το ψηφιακό ευρώ θα καθιστούσε προτεραιότητα την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Το Ευρωσύστημα δεν θα ήταν σε θέση να βλέπει τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των χρηστών ή να συνδέει τα στοιχεία πληρωμών με μεμονωμένα πρόσωπα. Το ψηφιακό ευρώ θα επιτύγχανε επίσης ένα επίπεδο προστασίας της ιδιωτικής ζωής για τις πληρωμές εκτός σύνδεσης (offline) σχεδόν ίδιο όπως με τα μετρητά.
«Καθώς οι άνθρωποι επιλέγουν ολοένα περισσότερο να πληρώνουν ψηφιακά, θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι για την έκδοση ψηφιακού ευρώ παράλληλα με τα μετρητά», δήλωσε ο Fabio Panetta, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ και πρόεδρος της ομάδας εργασίας υψηλού επιπέδου για το ψηφιακό ευρώ. «Το ψηφιακό ευρώ θα αύξανε την αποδοτικότητα των ευρωπαϊκών πληρωμών και θα συνέβαλε στη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.»
Οι χρήστες θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες ψηφιακού ευρώ μέσω της ειδικής εφαρμογής και της ηλεκτρονικής διασύνδεσης (interface) του παρόχου υπηρεσιών πληρωμών που χρησιμοποιούν ή μέσω της εφαρμογής για το ψηφιακό ευρώ που θα παρέχει το Ευρωσύστημα. Άτομα που δεν έχουν πρόσβαση σε τραπεζικό λογαριασμό ή ψηφιακές συσκευές θα μπορούσαν επίσης να πληρώνουν με ψηφιακό ευρώ, για παράδειγμα χρησιμοποιώντας κάρτα που θα παρείχε δημόσιος φορέας, όπως το ταχυδρομείο. Οι χρήστες θα μπορούσαν επίσης να ανταλλάσσουν το ψηφιακό ευρώ με μετρητά ή το αντίστροφο σε μηχανήματα επεξεργασίας μετρητών.
Το Ευρωσύστημα «προσβλέπει σε ένα ψηφιακό ευρώ που θα ήταν ελεύθερο για βασική χρήση για τους πολίτες. Η ύπαρξη ενός μοντέλου αποζημίωσης μεταξύ ενδιάμεσων φορέων και εμπόρων θα εξασφάλιζε ότι οι ενδιάμεσοι φορείς θα έχουν κίνητρα για τη διανομή ψηφιακού ευρώ, όπως συμβαίνει με άλλα ηλεκτρονικά μέσα πληρωμών, και ότι θα υπάρχουν επαρκείς διασφαλίσεις έναντι υπερβολικών χρεώσεων εξυπηρέτησης για τους εμπόρους. Το Ευρωσύστημα θα αναλάμβανε τις δικές του δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που σχετίζονται με τη διαχείριση σχήματος και την επεξεργασία διακανονισμού».
Η Επιτροπή χαιρετίζει την απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ να ξεκινήσει την επόμενη φάση του έργου για το ψηφιακό ευρώ
Η Επιτροπή χαιρετίζει την απόφαση
«Η ΕΚΤ ολοκλήρωσε την έρευνα που ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2021 για την αντιμετώπιση βασικών ζητημάτων που σχετίζονται με τον σχεδιασμό και τη διανομή του ψηφιακού ευρώ. Στο πλαίσιο της προπαρασκευαστικής φάσης η ΕΚΤ θα αναλύσει πιο διεξοδικά τις πιθανές επιλογές σχεδιασμού, την εμπειρία των χρηστών και τις τεχνικές λύσεις για ένα ψηφιακό ευρώ, ώστε να προετοιμαστεί για την πιθανή ανάπτυξη και την έκδοσή του. Η προπαρασκευαστική φάση θα ξεκινήσει την 1η Νοεμβρίου 2023 και αναμένεται να διαρκέσει δύο χρόνια. Με βάση τα αποτελέσματα των εν λόγω εργασιών και αναλύσεων, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ ενδέχεται να αποφασίσει την πιλοτική εφαρμογή ενός πιθανού ψηφιακού ευρώ, πριν προχωρήσει στην κανονική έκδοσή του.
Οι εργασίες της ΕΚΤ στο πλαίσιο της προπαρασκευαστικής φάσης θα τροφοδοτήσουν επίσης τις νομοθετικές συζητήσεις σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής για τη θέσπιση του νομικού πλαισίου για το ψηφιακό ευρώ, η οποία υποβλήθηκε τον Ιούνιο του 2023. Στόχος της νομοθεσίας είναι να διασφαλιστεί ότι το μελλοντικό ψηφιακό ευρώ θα παρέχει στους πολίτες και τις επιχειρήσεις την πρόσθετη επιλογή να πληρώνουν ψηφιακά χρησιμοποιώντας μια ευρέως αποδεκτή, οικονομικά προσιτή, ασφαλή και ανθεκτική μορφή δημόσιου χρήματος οπουδήποτε στην ευρωζώνη. Το ψηφιακό ευρώ, εάν εκδοθεί, θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα μετρητά, τα οποία θα πρέπει να συνεχίσουν να είναι διαθέσιμα και να χρησιμοποιούνται. Γι’ αυτό η Επιτροπή υπέβαλε επίσης νομοθετική πρόταση σχετικά με το καθεστώς νόμιμου χρήματος των τραπεζογραμματίων και των κερμάτων ευρώ στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για το ενιαίο νόμισμα.
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον κανονισμό για τη θέσπιση του ψηφιακού ευρώ βρίσκονται σε εξέλιξη. Εφόσον εγκριθεί η νομοθεσία-πλαίσιο για το ψηφιακό ευρώ από τους συννομοθέτες της ΕΕ, η τελική απόφαση για την έκδοση του ψηφιακού ευρώ εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΚΤ, η οποία ενεργεί με πλήρη ανεξαρτησία, σύμφωνα με τις Συνθήκες».
