Η Κομισιόν παρουσίασε πέντε πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, «σε μια περίοδο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων και βαθιών τεχνολογικών αλλαγών», υποστηρίζοντας, παράλληλα, το άνοιγμα του εμπορίου, των επενδύσεων και της έρευνας.
Οι προτάσεις, όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση, «αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης προσέγγισης τριών πυλώνων για την οικονομική ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω της προώθησης της ανταγωνιστικότητας, της προστασίας από κινδύνους και της συνεργασίας με το ευρύτερο δυνατό φάσμα χωρών για την προώθηση κοινών συμφερόντων οικονομικής ασφάλειας».
Η Κομισιόν τονίζει πως οι ξένες επενδύσεις ωφελούν την ευρωπαϊκή οικονομία, ωστόσο, «ορισμένες ενδέχεται να ενέχουν κινδύνους για την ασφάλεια και τη δημόσια τάξη». Προτείνεται, έτσι, η ενίσχυση του συστήματος, διασφαλίζοντας ότι όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν μηχανισμό ελέγχου, με καλύτερα εναρμονισμένους εθνικούς κανόνες, προσδιορισμό ελάχιστου τομεακού πεδίου -όπου όλα τα κράτη μέλη πρέπει να ελέγχουν τις ξένες επενδύσεις- και επέκταση του ελέγχου σε επενδύσεις από επενδυτές της ΕΕ που τελικώς ελέγχονται από ιδιώτες ή επιχειρήσεις από χώρα εκτός ΕΕ.
Προτείνεται, επίσης, η παρακολούθηση και αξιολόγηση των εξερχόμενων επενδυτικών κινδύνων. «Η ΕΕ είναι ένας από τους μεγαλύτερους ξένους επενδυτές στον κόσμο και αναγνωρίζει τη σημασία των ανοιχτών παγκόσμιων αγορών. Αναγνωρίζει, επίσης, τις αυξανόμενες ανησυχίες σχετικά με τις εξερχόμενες επενδύσεις σε ένα στενό σύνολο προηγμένων τεχνολογιών που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις ικανότητες των παραγόντων που ενδέχεται να τις χρησιμοποιήσουν εναντίον της ΕΕ ή να υπονομεύσουν τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια.
«Αυτή τη στιγμή, αυτό το ζήτημα δεν παρακολουθείται ούτε ελέγχεται σε επίπεδο ΕΕ ή κράτους μέλους», όπως τονίζει η Κομισιόν. Η Λευκή Βίβλος για τις εξερχόμενες επενδύσεις προτείνει, επομένως, μια σταδιακή ανάλυση τους, για την κατανόηση των πιθανών κινδύνων. Αυτή η ανάλυση θα περιλαμβάνει μια τρίμηνη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη και μια 12μηνη παρακολούθηση και αξιολόγηση των εξερχόμενων επενδύσεων σε εθνικό επίπεδο, η οποία θα συμβάλει σε μια κοινή έκθεση αξιολόγησης κινδύνου. Με βάση το αποτέλεσμα της, η Κομισιόν θα καθορίσει, μαζί με τα κράτη μέλη, εάν και ποια πολιτική απάντηση δικαιολογείται.
Η τρίτη πρωτοβουλία αφορά στον έλεγχο των εξαγωγών αγαθών «διπλής χρήσης» – όπως προηγμένα ηλεκτρονικά είδη, πυρηνική ή πυραυλική τεχνολογία- ώστε να μην χρησιμοποιούνται για να υπονομεύσουν την ασφάλεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Προτείνονται τόσο βραχυπρόθεσμες όσο και μεσοπρόθεσμες δράσεις. Η Κομισιόν προτείνει «τη θέσπιση ενιαίων ελέγχων σε εκείνα τα είδη που δεν υιοθετήθηκαν από τα πολυμερή καθεστώτα ελέγχου των εξαγωγών λόγω του αποκλεισμού από ορισμένα μέλη. Αυτό θα αποφύγει ένα συνονθύλευμα εθνικών προσεγγίσεων». Προβλέπεται, επίσης, ένα φόρουμ ανώτατου επιπέδου για τον πολιτικό συντονισμό.
Ο τέταρτος πυλώνας αφορά στις επιλογές για την υποστήριξη της έρευνας και της ανάπτυξης σε τεχνολογίες με δυνατότητα διπλής χρήσης, με την Κομισιόν να ξεκινά σχετική δημόσια διαβούλευση. Οι δημόσιες αρχές, η κοινωνία των πολιτών, η βιομηχανία και η ακαδημαϊκή κοινότητα μπορούν να πουν τη γνώμη τους έως τις 30 Απριλίου 2024. Ο τελευταίος άξονας σχετίζεται με την ενίσχυση της ασφάλειας της έρευνας σε ολόκληρη την ΕΕ. Η Κομισιόν υποβάλλει πρόταση για σύσταση του Συμβουλίου σε σχέση με την παροχή μεγαλύτερης σαφήνειας, καθοδήγησης και υποστήριξης στα κράτη μέλη και στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας γενικότερα.
