Όταν παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 5G, προωθήθηκε ως επανάσταση, σαν την τεχνολογία που θα τροφοδοτούσε μια σειρά από καθετοποιημένους τομείς και υπηρεσίες όπως τα έξυπνα εργοστάσια, τα αυτόνομα οχήματα και γενικά μια νέα ψηφιακή οικονομία. Δυστυχώς κάτι τέτοιο δεν επιβεβαιώθηκε, και η πολυδιαφημιζόμενη επανάσταση κατέληξε να μοιάζει με ένα «πανάκριβο» παιχνίδι αναμονής. Τί πραγματικά όμως συνέβη;
Λάθη, εμπόδια και προκλήσεις
Φιλοσοφία
Πρωταρχικό εμπόδιο ήταν η φιλοσοφία του «πρώτα φτιάξ’ το και μετά θα έρθουν τα υπόλοιπα», η οποία οδήγησε σε πολύ χαμηλό εμπορικό ενδιαφέρον. Βασική αιτία ήταν ότι αυτή η προσέγγιση δεν βασίζεται στις πραγματικές ανάγκες τόσο των παρόχων όσο και των χρηστών, ούτε στις πρακτικές προκλήσεις ανάπτυξης ενώ ταυτόχρονα δεν είχε καμία στρατηγική για τη δημιουργία εσόδων από την πρώτη μέρα. Έτσι, οι πάροχοι επένδυσαν πάρα πολλά χρήματα για την ανάπτυξη των δικτύων, χωρίς όμως να έχουν αντίστοιχη αύξηση των εσόδων τους.
Φάσεις ανάπτυξης – Μετάβαση από το NSA στο SA
Η ανάπτυξη του 5G κάθε άλλο παρά τέλεια ήταν. Η δημιουργία δύο φάσεων ανάπτυξης δικτύων, μη αυτόνομων (Non-Standalone – NSA) και αυτόνομων (Standalone – SA), ενώ αρχικά μπορεί να επιτάχυνε την άφιξη του 5G με χαμηλό κόστος, στη συνέχεια δημιούργησε απρόβλεπτες επιπλοκές. Στην πραγματικότητα αύξησε την πολυπλοκότητα της μετάβασης στην SA αρχιτεκτονική καθυστερώντας έτσι και όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά της, όπως ο τεμαχισμός δικτύου (network slicing), η χαμηλή καθυστέρηση κ.ά., τα οποία είναι απαραίτητα για την παροχή προηγμένων υπηρεσιών αλλά και την εξυπηρέτηση των καθετοποιημένων επιχειρήσεων.
Η καθυστέρηση μάλιστα ήταν τόσο μεγάλη που ακόμα και σήμερα μόνο το 10% περίπου των παρόχων δικτύων 5G λειτουργούν με την SA αρχιτεκτονική. Βασική αιτία αυτής της καθυστέρησης είναι ότι αυτή η μετάβαση δεν είναι απλώς μια αναβάθμιση λογισμικού αλλά κάτι παραπάνω καθώς απαιτεί την ενσωμάτωση μιας αρχιτεκτονικής που βασίζεται στο σύννεφο (cloud) στα ήδη εγκατεστημένα συστήματα κάτι που σημαίνει επανασχεδιασμό πολλών συστημάτων όπως τα συστήματα OSS/BSS που διαχειρίζονται τις χρεώσεις και τους πελάτες αλλά και μετάπτωση υπηρεσιών όπως αυτές της φωνής στα νέα ραδιοσυστήματα (New Radio), διεργασίες οι οποίες περιέχουν τεχνικές, οργανωτικές και λειτουργικές προκλήσεις. Σε όλα αυτά θα πρέπει κανείς να προσθέσει τον κατακερματισμό της αγοράς των δικτύων κορμού (από πολλαπλούς προμηθευτές), ο οποίος δοκιμάζει τα όρια της ολοκλήρωσης και της διαλειτουργικότητας.
Εκχώρηση φάσματος και διαθεσιμότητα συσκευών
Στο πρώτο στάδιο της ανάπτυξης των δικτύων 5G, οι πάροχοι κυρίως για να πετύχουν γρήγορα και οικονομικά τις απαιτήσεις / υποχρεώσεις κάλυψης προχώρησαν στη χρήση των ζωνών φάσματος χαμηλών συχνοτήτων (700MHz) ενώ οι υλοποιήσεις στη μεσαία ζώνη (mid-band) αλλά και στις υψηλότερες συχνότητες που υπόσχονται μεγαλύτερες ταχύτητες ήταν (αλλά και παραμένουν) περιορισμένες.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η στρατηγική εκχώρησης φάσματος της πλειοψηφίας των χωρών παγκοσμίως συνέβαλε στη διατήρηση παραδοσιακών μοντέλων κινητής τηλεφωνίας και μόνο ένα υποσύνολο αυτών επέτρεψε την είσοδο στην αγορά τοπικών και ιδιωτικών δικτύων μέσω της εκχώρησης τοπικών αδειών ή την εισαγωγή συστημάτων που επιτρέπουν την κοινή χρήση (διαμοιρασμό) φάσματος (spectrum sharing). Τα νέα μοντέλα εκχώρησης και διαμοιρασμού φάσματος προωθούν την αποτελεσματική χρήση του φάσματος, ενός σημαντικού, τόσο για το 5G όσο και για το 6G, αλλά και περιορισμένου πόρου.
Παράλληλα, η διαθεσιμότητα των συσκευών έχει επιδεινώσει το πρόβλημα. Πριν από ένα περίπου χρόνο, ούτε τα μισά από τα έξυπνα κινητά που αποστέλλονταν παγκοσμίως δεν υποστήριζαν το 5G SA. Ταυτόχρονα, ο αριθμός των διαθέσιμων 5G «βιομηχανικών» συσκευών ήταν πολύ περιορισμένος. Αυτή η πραγματικότητα επιβραδύνει την υιοθέτηση του 5G από τους χρήστες, αποθαρρύνει τους παρόχους από το να επενδύσουν περαιτέρω και παγιδεύει την αγορά σε έναν φαύλο κύκλο.
Ένα δύσκολο μάθημα για το 6G
Ο κλάδος των τηλεπικοινωνιών πρέπει να πάρει αυτά τα μαθήματα στα σοβαρά. Καθώς οδεύουμε προς τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των δικτύων 6G, δεν θα πρέπει να επαναληφθούν τα ίδια λάθη με την ανάπτυξη του 5G. Κάτι τέτοιο θα αποτυπωθεί και στο 3GPP Release 20 το οποίο αναμένεται να γεφυρώσει τις δύο τεχνολογίες, ολοκληρώνοντας το 5G-Advanced και βάζοντας τα θεμέλια για το 6G.
Σε αντίθεση με την υπερβολικά ενθουσιώδη ανάπτυξη του 5G, το 6G πρέπει να σχεδιαστεί με βάση την εμπειρία που αποκτήθηκε. Οι αρχιτέκτονες του 6G πρέπει να αποφύγουν τον κατακερματισμό, σχεδιάζοντας εξαρχής μια ενιαία και ενοποιημένη αρχιτεκτονική.
Χτίζοντας πιο έξυπνα, όχι πιο γρήγορα
Η κεντρική αρχή της φιλοσοφίας σχεδιασμού του 6G είναι η απλοποίηση. Οι μηχανικοί στοχεύουν στην ανάπτυξη μιας ενιαίας, κλιμακούμενης ασύρματης διεπαφής (air interface) που θα υποστηρίζει όλους τους τύπους συσκευών, από αισθητήρες IoT έως έξυπνα κινητά, χωρίς τις ατελείωτες επιλογές παραμετροποίησης που έκαναν το 5G τόσο περίπλοκο. Αυτή η ενοποιημένη προσέγγιση αναμένεται να μειώσει το κόστος ανάπτυξης και να δημιουργήσει οικονομίες κλίμακας, ιδίως όταν συνδυάζεται με την επαναχρησιμοποίηση υπαρχουσών υποδομών και ζωνών συχνοτήτων.
Ενώ το 5G υποσχόταν ταχύτητα, το 6G υπόσχεται ευφυΐα. Θα είναι «AI-native», δηλαδή η τεχνητή νοημοσύνη θα ενσωματώνεται εξαρχής στον πυρήνα του δικτύου, αντί να προστίθεται εκ των υστέρων. Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αναλαμβάνει τη βελτιστοποίηση, και τη συντήρηση σε πραγματικό χρόνο, δημιουργώντας αυτοθεραπευόμενα δίκτυα μηδενικής επαφής που μειώνουν δραστικά τα λειτουργικά έξοδα.
Μια ακόμη ρηξικέλευθη ιδέα είναι η Ολοκληρωμένη Ανίχνευση και Επικοινωνία (Integrated Sensing and Communication – ISAC), η οποία μετατρέπει τους σταθμούς βάσης και τις συσκευές σε αισθητήρες. Αυτή η προσέγγιση «πέρα από τη συνδεσιμότητα» θα μπορούσε να ανοίξει εντελώς νέες αγορές στους κλάδους υγείας, μεταφορών και ασφάλειας, τομείς στους οποίους τα επιχειρηματικά μοντέλα του 5G δεν υλοποιήθηκαν ποτέ πλήρως.
Συμπέρασμα
Θα μπορούσε λοιπόν να πει κανείς ότι το 5G «απέτυχε», όχι επειδή οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι δεν αναγνώρισαν την αξία του, αλλά επειδή είχε εξ αρχής λανθασμένη φιλοσοφία και βρέθηκε αντιμέτωπο με δύσκολες προκλήσεις, όπως η ολοκλήρωση συστημάτων, η εκχώρηση φάσματος, η διαθεσιμότητα συσκευών, καθώς και η έλλειψη υπομονής από την πλευρά των επενδυτών.
Η διαφορά τώρα είναι ότι ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη των δικτύων 6G δεν θα βασιστεί απλώς σε μια τυφλή πίστη στην τεχνολογία. Θα στηριχθεί στα διδάγματα του παρελθόντος: στην απλοποίηση των αρχιτεκτονικών, στην ευθυγράμμιση των επενδύσεων με την επιχειρηματική αξία και στον σχεδιασμό δικτύων που είναι ταυτόχρονα τεχνικά προηγμένα και εμπορικά βιώσιμα.
Αν το 5G ήταν η επανάσταση που δεν έφτασε ποτέ, ίσως το 6G να αποτελέσει την ιστορία της λύτρωσης, αυτή που τελικά θα τα καταφέρει!
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό InfoCom
Γράφει ο Γράφει ο Ιωάννης Νεοκοσμίδης, CEO, InCites Consulting
