Καθώς η ζήτηση για πανταχού παρούσα, αδιάλειπτη και αξιόπιστη κινητή συνδεσιμότητα συνεχίζει να αυξάνεται, οι αγροτικές και απομακρυσμένες κοινότητες έχουν μείνει πίσω. Ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να κλείσει αυτό το ψηφιακό χάσμα είναι το μοντέλο του διαμοιρασμού των υποδομών. Το μοντέλο αυτό επιτρέπει σε πολλούς παρόχους δικτύων κινητής τηλεφωνίας (MNO) να χρησιμοποιούν την ίδια φυσική υποδομή, όπως πύργους, κεραίες, ακόμη και δίκτυα ραδιοπρόσβασης. Παρά τα σημαντικά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη αυτής της προσέγγισης στις αγροτικές περιοχές, η υιοθέτηση της είναι ακόμη περιορισμένη.
Γιατί ο διαμοιρασμός υποδομών έχει σημασία στις αγροτικές περιοχές
Η ανάπτυξη ασύρματων δικτύων σε αγροτικές περιοχές είναι από μόνη της δύσκολη. Κάτι τέτοιο ωφείλεται στο γεγονός ότι στις περιοχές αυτές οι πληθυσμοί είναι διάσπαρτοι, το ανάγλυφο είναι πολύπλοκο και η απόδοση της επένδυσης είναι πολύ χαμηλότερη σε σύγκριση με τις αστικές περιοχές.Τα χαρακτηριστικά αυτά καθιστούν την κατασκευή πολλαπλών παράλληλων υποδομών οικονομικά μη βιώσιμη για τους παρόχους.
Λύση στο πρόβλημα αυτό έρχεται να δώσει το μοντέλο του διαμοιρασμού των υποδομών καθώς μπορεί να μειώσει σημαντικά τις κεφαλαιακές και λειτουργικές δαπάνες, επιτρέποντας στους παρόχους να προσεγγίσουν τις αγροτικές περιοχές. Ταυτόχρονα, ο διαμοιρασμός μπορεί να επιταχύνει την υλοποίηση, να βελτιώσει την ενεργειακή απόδοση και να μειώσει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Τύποι διαμοιρασμού ασύρματης υποδομής
Ανάλογα με το τμήμα των υποδομών που χρησιμοποιείται από κοινού μεταξύ των παρόχων, υπάρχουν διάφοροι τύποι διαμοιρασμού των υποδομών:
- Παθητικός διαμοιρασμός υποδομής
Ο παθητικός διαμοιρασμός περιλαμβάνει την από κοινού χρήση από πολλούς παρόχους παθητικών υποδομών, όπως χώροι (sites), πύργοι, παροχή ρεύματος κ.ά. Αυτός είναι η πιο κοινός τύπος διαμοιρασμού, ιδίως σε αγροτικές και ευαίσθητες στο κόστος περιοχές. Ο τύπος αυτός έχει όλα τα παραπάνω πλεονεκτήματα του μοντέλου διαμοιρασμού, ενώ επιπρόσθετα επιτρέπει σε κάθε πάροχο να διατηρεί τον πλήρη έλεγχο του ενεργού εξοπλισμού του δικτύου του.
- Ενεργός διαμοιρασμός υποδομής
Ο ενεργός διαμοιρασμός περιλαμβάνει την κοινή χρήση ενεργών δικτυακών στοιχείων, όπως τα δίκτυα ραδιοπρόσβασης (RAN), οι κεραίες και οι σταθμοί βάσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιων μοντέλων είναι το Multi-Operator RAN (MORAN) το οποίο όμως απαιτεί στενό τεχνικό συντονισμό μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης. Ένα άλλο μοντέλο ενεργού διαμοιρασμού υποδομής είναι το μοντέλο Multi-Operator Core Network (MOCN). Σε αντίθεση με το μοντέλο MORAN, το MOCN περιλαμβάνει επίσης το διαμοιρασμό του φάσματος. Ωστόσο, κάθε πάροχος διατηρεί το δικό του δίκτυο κορμού και τα δικά του συστήματα τιμολόγησης και διαχείρισης πελατών. Το μοντέλο αυτό επιτρέπει ακόμη μεγαλύτερη εξοικονόμηση κόστους και αποδοτικότερη χρήση του φάσματος, καθιστώντας το πιο κατάλληλο για αγροτικές περιοχές. Ωστόσο, ο ενεργός διαμοιρασμός απαιτεί πιο σύνθετες προκλήσεις διαχείρισης και διαλειτουργικότητας. Επιπλέον, το μοντέλο MOCN απαιτεί ισχυρότερη εποπτεία από τη ρυθμιστική αρχή με σκοπό τη δίκαιη χρήση των πόρων και την ποιότητα των υπηρεσιών.
- Περιαγωγή δικτύου ή εθνική περιαγωγή
Η εθνική περιαγωγή επιτρέπει στους συνδρομητές ενός παρόχου να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες στο δίκτυο ενός άλλου παρόχου, συνήθως σε περιοχές όπου ο πάροχος τους δεν έχει κάλυψη. Ο τύπος αυτός εγγυάται τη συνέχεια των υπηρεσιών σε αγροτικές ή απομακρυσμένες περιοχές με ελάχιστες επενδύσεις.
- Ο τύπος του ουδέτερου φιλοξενιτή (Neutral Host)
Σύμφωνα με αυτόν τον τύπο διαμοιρασμού, μια τρίτη ανεξάρτητη οντότητα, ο Neutral Host, αναλαμβάνει να κατασκευάσει το ασύρματο δίκτυο και στη συνέχεια να παράσχει χονδρική πρόσβαση στους παρόχους. Αυτός ο τύπος διαμοιρασμού, Neutral Host, είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικός σε αγροτικές περιοχές όπου εξαιτίας των μειονεκτημάτων τους κανένας πάροχος δεν είναι πρόθυμος να επενδύσει πρώτος. Τέτοιοι τύποι μειώνουν τις συγκρούσεις συμφερόντων μεταξύ των παρόχων και το κόστος ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζουν την ανταγωνιστική και χωρίς αποκλεισμούς πρόσβαση στο δίκτυο.
Η επιχειρηματική υπόθεση: Ισχυρή αλλά ανεκμετάλλευτη
Ο διαμοιρασμός των υποδομών μπορεί να μειώσει το συνολικό κόστος ιδιοκτησίας κατά 30% έως 50% ανάλογα με το επίπεδο αυτού κάτι που είναι εξαιρετικά σημαντικό για περιοχές όπου το μέσο έσοδο ανά χρήστη είναι χαμηλό. Το μοντέλο αυτό μπορεί επίσης να βοηθήσει τους παρόχους να εκπληρώσουν τις ρυθμιστικές υποχρεώσεις κάλυψης με το ελάχιστο κόστος επένδυσης. Ωστόσο, παρά τα πολλαπλά οφέλη του διαμοιρασμού, πολλοί πάροχοι παραμένουν ακόμα διστακτικοί.
Γιατί οι πάροχοι είναι απρόθυμοι
Ο βασικός λόγος πίσω από την απροθυμία των παρόχων είναι η πολυπλοκότητα που προσθέτει ο διαμοιρασμός και οι αλλαγές που απαιτεί ώστε να διασυνδεθούν οι διαμοιραζόμενες υποδομές με τις υπάρχουσες υποδομές του κάθε παρόχου. Ταυτόχρονα, οι πάροχοι θεωρούν την υποδομή ως το βασικό στοιχείο διαφοροποίησης έναντι του ανταγωνισμού. Έτσι, ο διαμοιρασμός πολλές φορές εκλαμβάνεται από τους παρόχους ως απώλεια του ελέγχου ή παραχώρηση στρατηγικού εδάφους στους ανταγωνιστές.
Ταυτόχρονα, ο διαμοιρασμός απαιτεί λεπτομερείς συμφωνίες σχετικά με τον επιμερισμό του κόστους, τις ευθύνες συντήρησης, τα επίπεδα υπηρεσιών και τις αναβαθμίσεις. Ο φόβος επομένως των διαφορών ή της κακοδιαχείρισης μπορεί να αποτρέψει τους παρόχους από τη σύναψη τέτοιων συμφωνιών.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι σε πολλές χώρες, δεν υπάρχει σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο ή κίνητρα για τον διαμοιρασμό. Επισημαίνεται λοιπόν ότι χωρίς σαφώς καθορισμένα πλαίσια, οι πάροχοι είναι σχεδόν απίθανο να προχωρήσουν στην υιοθέτηση στρατηγικών που περιλαμβάνουν την από κοινού χρήση των υποδομών.
Η πορεία προς τα εμπρός
Για το πλήρες ξεκλείδωμα του δυναμικού του διαμοιρασμού των υποδομών στις αγροτικές περιοχές απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας και πολιτικής. Πιο συγκεκριμένα, σαφείς κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να καθοριστούν από τις κυβερνήσεις και τις ρυθμιστικές αρχές. Οι κυβερνήσεις μπορούν επίσης να προσφέρουν φορολογικά κίνητρα, ακόμη και να επιβάλουν τον διαμοιρασμό σε υποεξυπηρετούμενες περιοχές. Παράλληλα, τα αναπτυξιακά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (π.χ. EBRD και EIB) μπορούν να υποστηρίξουν ανάλογα έργα προσφέροντας κεφάλαια χαμηλού κόστους και τεχνική βοήθεια ενώ οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα μπορούν να συμβάλουν σημαντικά προς αυτή την κατεύθυνση.
Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι η πραγματική αλλαγή αναμένεται μόνο όταν στις εν λόγω περιοχές ο ανταγωνισμός επικεντρωθεί στην ποιότητα των υπηρεσιών και την εμπειρία των πελατών και όχι στην ανάπτυξη πολλαπλών υποδομών.
Συμπεράσματα
Ο διαμοιρασμός των υποδομών δεν αποτελεί πια απλώς μια ακόμα τεχνική λύση αλλά μια ανάγκη για την πρόοδο των αγροτικών περιοχών. Ενώ η απροθυμία των παρόχων να υιοθετήσουν το μοντέλο αυτό είναι κάπως κατανοητή στις ανταγωνιστικές αστικές περιοχές, το αγροτικό πλαίσιο απαιτεί μια διαφορετική προσέγγιση. Συνεργαζόμενοι και επανεξετάζοντας την ιδιοκτησία των υποδομών, οι πάροχοι μπορούν να βοηθήσουν ώστε να συνδεθούν εκατομμύρια άνθρωποι στο διαδίκτυο μειώνοντας έτσι το ψηφιακό χάσμα.
Γράφει ο Ιωάννης Νεοκοσμίδης, CEO, InCites Consulting
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό InfoCom
