Η Αλβανία έγινε την Πέμπτη η πρώτη χώρα στον κόσμο που απέκτησε virtual υπουργό τεχνητής νοημοσύνης, με την κυβέρνηση να διευκρινίζει πως δεν πρόκειται για έναν υπουργό αρμόδιο για την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά για μια εικονική υπουργό φτιαγμένη από… κώδικα. Το όνομά της είναι Diella, που σημαίνει λιακάδα στα αλβανικά, και αναλαμβάνει το χαρτοφυλάκιο των δημοσίων συμβάσεων.
Η ανακοίνωση έγινε από τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα στη συνέλευση του Σοσιαλιστικού Κόμματος στα Τίρανα, όπου ταυτόχρονα παρουσίασε και τις αλλαγές στο κυβερνητικό σχήμα. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ο Ράμα είχε εκφράσει τη σκέψη ότι η χώρα θα μπορούσε μια μέρα να έχει έναν ψηφιακό υπουργό ή ακόμα και έναν πρωθυπουργό τεχνητής νοημοσύνης, αν και λίγοι ανέμεναν ότι αυτή η μέρα θα ερχόταν τόσο σύντομα.
Ο πρωθυπουργός Ράμα δήλωσε ότι η Diella είναι «το πρώτο μέλος που δεν είναι φυσικά παρόν, αλλά δημιουργήθηκε εικονικά από τεχνητή νοημοσύνη» και την περιέγραψε ως την «υπηρέτη των δημοσίων συμβάσεων». Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αποφάσεις για τους διαγωνισμούς θα λαμβάνονται «εκτός των υπουργείων».
Η διαδικασία θα εφαρμοστεί «βήμα προς βήμα» με στόχο η Αλβανία να γίνει μια χώρα όπου οι δημόσιοι διαγωνισμοί θα είναι «100 τοις εκατό αδιάφθοροι και όπου κάθε δημόσιο ταμείο που διέρχεται από τη διαδικασία διαγωνισμού θα είναι 100 τοις εκατό διαφανές». Η Diella θα αξιολογεί διαγωνισμούς, θα έχει το δικαίωμα να «προσλαμβάνει ταλέντα εδώ από όλο τον κόσμο» και θα εργαστεί για να καταρρίψει «τον φόβο της προκατάληψης και της ακαμψίας της διοίκησης». «Αυτό δεν είναι επιστημονική φαντασία, αλλά το καθήκον της Diella», κατέληξε ο Ράμα.
Η Diella είναι ήδη γνωστή στους Αλβανούς πολίτες, καθώς το άβατάρ της, που απεικονίζει μια νεαρή γυναίκα με παραδοσιακή ενδυμασία, αποτελεί το πρόσωπο της κυβερνητικής πλατφόρμας e-Albania για την ψηφιακή πρόσβαση σε κρατικές υπηρεσίες.
Η κίνηση αυτή έρχεται σε ένα πλαίσιο όπου η Αλβανία μάχεται εδώ και καιρό με τη διαφθορά, ιδίως στη δημόσια διοίκηση και στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων. Το ζήτημα αυτό έχει επισημανθεί επανειλημμένα από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις ετήσιες εκθέσεις της για το κράτος δικαίου. Η πρωτοβουλία συνδέεται με τη στρατηγική του Έντι Ράμα, ο οποίος εξασφάλισε μια ιστορική τέταρτη θητεία τον Μάιο του 2025, με πολιτική δέσμευση την ένταξη της χώρας στην ένωση έως το 2030.
