Ο Dario Amodei, διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, προειδοποιεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να οδηγήσει στην εξάλειψη έως και του 50% των θέσεων εργασίας εισαγωγικού επιπέδου στους λεγόμενους «εργαζόμενους λευκού κολλάρου», ενώ τα ποσοστά ανεργίας ενδέχεται να αυξηθούν απότομα στο 10% έως 20% μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. «Εμείς, ως παραγωγοί αυτής της τεχνολογίας, έχουμε καθήκον και υποχρέωση να είμαστε ειλικρινείς για όσα έρχονται», δήλωσε ο Amodei, τονίζοντας ότι η συζήτηση γύρω από τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία και στην οικονομία παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.
Ο Amodei εξήγησε ότι οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης και οι κυβερνήσεις οφείλουν να σταματήσουν να «ωραιοποιούν» τις επιπτώσεις, προετοιμάζοντας την κοινωνία για τη μαζική εξάλειψη θέσεων εργασίας σε τομείς όπως η τεχνολογία, τα χρηματοοικονομικά, η νομική και η συμβουλευτική – με τις θέσεις εισαγωγικού επιπέδου να διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο. «Οι περισσότεροι δεν έχουν αντιληφθεί ότι αυτό πρόκειται να συμβεί», αναφέρει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η αμερικανική κυβέρνηση επιλέγει τη σιωπή, ανησυχώντας είτε για τον πανικό των εργαζομένων είτε για το ενδεχόμενο να μείνει πίσω στη διεθνή τεχνολογική κούρσα έναντι της Κίνας.
Σύμφωνα με τον Amodei, το φαινόμενο δεν έχει περάσει στον δημόσιο διάλογο: «Οι νομοθέτες δεν το κατανοούν ή δεν το πιστεύουν. Οι διευθύνοντες σύμβουλοι φοβούνται να το συζητήσουν. Πολλοί εργαζόμενοι θα συνειδητοποιήσουν τους κινδύνους της επικείμενης καταστροφής των θέσεων εργασίας μόνο όταν αυτή εκδηλωθεί». Η εικόνα αυτή δείχνει να επιβεβαιώνεται και από πολιτικά στελέχη, όπως ο Steve Bannon, ο οποίος εκτιμά ότι το θέμα της τεχνητής νοημοσύνης και των χαμένων θέσεων εργασίας θα αποτελέσει κυρίαρχο ζήτημα για τις αμερικανικές εκλογές του 2028.
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της SignalFire, οι προσλήψεις νέων αποφοίτων από μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες έχουν μειωθεί κατά περίπου 50% σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα. Το 2024, μόλις το 7% των προσλήψεων στις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας αφορούσε άτομα στην αρχή της καριέρας τους (25% κάτω από το 2023), ενώ στις νεοφυείς επιχειρήσεις το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 6%. Οι εταιρείες προτιμούν πιο έμπειρα στελέχη, συχνά καλύπτοντας ακόμη και junior θέσεις με senior υποψηφίους, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αναλαμβάνει καθήκοντα που άλλοτε ήταν αποκλειστικά για νέους εργαζόμενους ή ασκούμενους.
Ο ίδιος ο Amodei αναγνωρίζει την ειρωνεία της θέσης του, καθώς αφενός προειδοποιεί για τις μαζικές αλλαγές και αφετέρου εργάζεται στην ανάπτυξη των ίδιων συστημάτων που θα τις προκαλέσουν. «Είναι ένα πολύ παράξενο σύνολο δυναμικών, όπου λέμε: “Θα έπρεπε να ανησυχείτε για το πού πηγαίνει η τεχνολογία που αναπτύσσουμε”», δηλώνει, συμπληρώνοντας πως «οι σκεπτικιστές πρέπει να αναρωτηθούν: “Τι θα γίνει αν τελικά έχουμε δίκιο;”». Ο Amodei τονίζει ότι βλέπει τον εαυτό του ως αυτόν που λέει την αλήθεια, όχι ως καταστροφολόγο.
Η συζήτηση για το μέλλον της εργασίας εντείνεται από το γεγονός ότι, σύμφωνα με εσωτερική έρευνα της Anthropic, η χρήση των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης σήμερα επικεντρώνεται κυρίως στην ενίσχυση της εργασίας, ωστόσο η τάση είναι σαφώς προς την πλήρη αυτοματοποίηση. Ο Amodei εκτιμά ότι η μετάβαση από την υποβοήθηση στην αντικατάσταση θα ολοκληρωθεί πολύ πιο γρήγορα από προηγούμενες τεχνολογικές επαναστάσεις, αγγίζοντας πολλούς και διαφορετικούς τομείς της οικονομίας ταυτόχρονα.
Παραδείγματα από την αγορά ενισχύουν αυτό το σενάριο: ο Mark Zuckerberg της Meta προέβλεψε πως «πολύ σύντομα, ακόμη και εντός του έτους, οι μεσαίου επιπέδου προγραμματιστές θα καταστούν περιττοί», ενώ η Meta ήδη ανακοίνωσε μείωση του προσωπικού της κατά 5%. Ανάλογη ανάλυση κάνουν και στελέχη της LinkedIn, προειδοποιώντας για κατάρρευση των «κατώτερων σκαλιών της εργασιακής σκάλας» σε ειδικότητες όπως junior software developers, paralegals και πωλητές λιανικής.
Η μετάβαση αυτή ευνοεί κυρίως τις ίδιες τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, τους επενδυτές και όσους ελέγχουν τα συστήματα, οδηγώντας σε περαιτέρω συγκέντρωση πλούτου και ενίσχυση των ανισοτήτων. «Θα μπορούσε να γίνει δύσκολο για ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού να συνεισφέρει ουσιαστικά στην οικονομία», προειδοποιεί ο Amodei. «Αν αυτό συμβεί, η ανισότητα θα ενταθεί και αυτό είναι πραγματικά ανησυχητικό για τη δημοκρατία».
Ο Amodei τονίζει ότι δεν είναι απαισιόδοξος, επισημαίνοντας πως υπάρχουν τρόποι να μετριαστούν οι επιπτώσεις. Προτείνει μεγαλύτερη διαφάνεια από τις εταιρείες και την κυβέρνηση ως προς τις αλλαγές που έρχονται, ενημέρωση των πολιτών ώστε να αξιολογήσουν ρεαλιστικά τις επαγγελματικές τους επιλογές, αναβάθμιση των δεξιοτήτων και άνοιγμα της πολιτικής συζήτησης για νέες λύσεις όπως προγράμματα επανεκπαίδευσης και αναδιανομή του πλούτου από τα κέρδη των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης. Μεταξύ των προτάσεών του περιλαμβάνεται και η ιδέα ενός «token tax», ενός φόρου επί των συναλλαγών χρήσης AI, όπου ποσοστό των εσόδων των εταιρειών θα αναδιανέμεται στην κοινωνία.
«Δεν μπορείς απλά να σταθείς μπροστά στο τρένο και να το σταματήσεις», δηλώνει. «Ο μόνος τρόπος είναι να το στρέψεις, έστω και ελάχιστα, προς διαφορετική κατεύθυνση. Αυτό είναι εφικτό, αλλά πρέπει να το κάνουμε τώρα». Η Anthropic, όπως και άλλες μεγάλες εταιρείες, δηλώνει ότι τα συστήματά της υπόκεινται σε ανεξάρτητους ελέγχους ασφαλείας, ενώ προωθεί τη δημόσια συζήτηση με τη δημιουργία ειδικών δεικτών και συμβουλίων που αποτυπώνουν την επίδραση των συστημάτων AI στην αγορά εργασίας.
Το συμπέρασμα του Amodei, όσο ανησυχητικό κι αν ακούγεται, βασίζεται όχι μόνο στα δεδομένα που συγκεντρώνει η ίδια η αγορά, αλλά και στην ιστορική εμπειρία. Όπως σημειώνει, «οι αγορές και η τεχνολογική πρόοδος δεν μπορούν να σταματήσουν, όμως μπορούν να καθοδηγηθούν υπεύθυνα — και αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα για τη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης».
