Τί συμβαίνει όταν ένα σημαντικό μέρος της προσωπικής ζωής και της εργασίας σου, βασίζεται -για να μην πούμε εξαρτάται- από τις διάφορες ηλεκτρονικές συσκευές και το διαδίκτυο; Και που βρίσκεται εκείνη η γραμμή μεταξύ χρήσης της τεχνολογίας για αύξηση της παραγωγικότητας / βελτίωση της ζωής σου, και από την άλλη της εξάρτησης από αυτήν; Και τελικά πότε αυτή η λεπτή γραμμή αρχίζει να θολώνει;
Τα παραπάνω είναι ερωτήματα που σχετίζονται με αυτό που μπορούμε να χαρακτηρίσουμε ως «ψηφιακή ισορροπία», εκείνη δηλαδή την ισορροπία μεταξύ της χρήσης internet / ηλεκτρονικών συσκευών, και πραγματικής ζωής. Και φυσικά είναι ερωτήματα που θέτω κι εγώ στον εαυτό μου, ολοένα και περισσότερο. Μην περιμένετε βέβαια να σας δώσω απαντήσεις ή οριστικές λύσεις, σε περίπτωση που αντιμετωπίζετε παρόμοια ζητήματα και ερωτήματα στη δική σας ζωή.
Η κατάσταση δεν είναι απελπιστική. Καθώς ολοένα περισσότερες συσκευές και λειτουργικά συστήματα διαθέτουν πλέον δυνατότητες ελέγχου αυτού του ζητήματος (μέτρηση του χρόνου που περνάς μπροστά από μία οθόνη ή συσκευή, περιορισμό εφαρμογών και πρόσβασης σε ιστοσελίδες, κτλ.), έχω καταφέρει να χρησιμοποιήσω και να υιοθετήσω στην καθημερινότητα μου κάποια από τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, προσπαθώντας πάντα να μην προκαλούν πρόβλημα στη δουλειά ή στις προσωπικές μου επικοινωνίες.
Για παράδειγμα, στο iPhone μου έχω ορίσει χρονικό περιορισμό σε κάποια apps, έχω μεταφέρει ορισμένες εφαρμογές (που μπορεί να σου φάνε άσκοπα πολύ χρόνο) σε φάκελο ή σε κάποια δευτερεύουσα οθόνη (ώστε να τις εντοπίζω και να τις ανοίγω πιο δύσκολα), έχω ορίσει να απενεργοποιούνται (ή και να κρύβονται) οι ειδοποιήσεις κάποιων εφαρμογών μετά από μια συγκεκριμένη ώρα. Και άλλα παρόμοια, ακόμη και στους υπολογιστές που χρησιμοποιώ. Εντούτοις, τα περισσότερα από αυτά τα μέτρα είναι σχεδόν… ημίμετρα.
Δεν είναι λίγες οι φορές που αγνοώ ότι μια εφαρμογή έχει ξεπεράσει τον χρονικό περιορισμό χρήσης που (εγώ ο ίδιος) έχω ορίσει και συνεχίζω να τη χρησιμοποιώ. Δεν είναι λίγες οι φορές που παρά το ότι έχουν απενεργοποιηθεί αυτόματα οι ειδοποιήσεις (οπτικές και ηχητικές) κάποιας εφαρμογής, εγώ την ανοίγω χειροκίνητα για να δω αν υπάρχει κάποιο νέο notification, κάποια καινούργια εξέλιξη. Και δεν είναι λίγες οι φορές που το «do not disturb» ενεργοποιείται αυτόματα, κι εγώ το απενεργοποιώ κατά βούληση και όπως μου κάνει κέφι.
«First world problems», θα πει κάποιος. Ναι, μπορεί και να είναι. Προφανώς το να γκρινιάζει κάποιος ότι δεν μπορεί να σταματήσει να βλέπει τις ειδοποιήσεις στο κινητό του, δεν συγκρίνεται με άλλα, πολύ σοβαρά και πραγματικά σημαντικά ζητήματα που μπορεί να αντιμετωπίσουμε όλοι μας στην προσωπική ή την επαγγελματική μας ζωή. Όμως το να σου καταναλώνει χρόνο που δεν θα έπρεπε μία συσκευή, μία εφαρμογή, κάποια web υπηρεσία, ή ακόμη και ολόκληρο το world wide web, μπορεί να σου προκαλέσει γενικότερα ζητήματα, δυσκολίες και προβλήματα.
Απλά παραδείγματα που έχω δει να συμβαίνουν: αντί να συζητάς με τον διπλανό σου, που έχετε βγει για καφέ, απαντάς σε μηνύματα στο messenger, που δεν επείγουν. Αντί να εργάζεσαι πάνω στο project που ξεκίνησες, και για το οποίο άνοιξες μία πολύ συγκεκριμένη εφαρμογή, αλλάζεις παράθυρο και ανοίγεις το YouTube για να δεις ένα ακόμη βιντεάκι από εκείνον τον content creator. Ή ακόμα και ανοίγεις το TikTok περπατώντας στον δρόμο, αυξάνοντας την πιθανότητα να συγκρουστείς με κάποια κολόνα. Φυσικά δεν αναφέρομαι καν σε εκείνους που οδηγούν και παίζουν με το κινητό. Είστε απλά απαράδεκτοι.
Παρά την αναγνώριση των παραπάνω συμπεριφορών ως αντιπαραγωγικές ή επικίνδυνες, το να βρούμε τον τρόπο να τις αποφύγουμε δεν είναι πάντα εύκολο. Οι συσκευές και οι εφαρμογές είναι σχεδιασμένες ώστε να είναι εθιστικές. Είναι φτιαγμένες για να μας αποσπούν την προσοχή και να διατηρούν το ενδιαφέρον μας για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Και η αλήθεια είναι πως, παρά το ότι γράφω αυτό εδώ το κείμενο και αναγνωρίζω το ζήτημα, τελικά δεν έχω να σας προσφέρω κάποια πολύ συγκεκριμένη λύση. Δοκιμάστε να κάνετε τις απαραίτητες ρυθμίσεις, προσπαθήστε και προσπαθήστε ξανά.
Διαφορετικά, απολαύστε το. «If you can’t beat them, join them». Και καλή τύχη.
