Ο Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών για Οικονομικές Υποθέσεις, Τζέικομπ Χέλμπεργκ, άσκησε πιέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να προσχωρήσει στο διεθνές δίκτυο Pax Silica. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία, υπό την ηγεσία της Ουάσιγκτον, αποσκοπεί στη διασφάλιση των εφοδιαστικών αλυσίδων που υποστηρίζουν την τεχνητή νοημοσύνη, περιλαμβάνοντας κρίσιμα ορυκτά, ημιαγωγούς, ενέργεια και εξοπλισμό. Η κίνηση αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας των Ηνωμένων Πολιτειών να αντιμετωπίσουν την κυριαρχία της Κίνας στους τομείς της τεχνολογίας αιχμής. Παρά τις προσπάθειες προσέγγισης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει λάβει ακόμη την έγκριση των κρατών μελών για την έναρξη επίσημων διαπραγματεύσεων με το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών.
Η συμμαχία Pax Silica εγκαινιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2025 με στόχο τη δημιουργία ενός δικτύου εμπιστοσύνης για την παγκόσμια αγορά τεχνολογίας. Ο Χέλμπεργκ, κατά τη διάρκεια της περιοδείας του στην Ευρώπη, υπογράμμισε ότι η συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι απαραίτητη για την επιτυχία αυτού του εγχειρήματος στον παγκόσμιο ανταγωνισμό της AI. Ο Αμερικανός αξιωματούχος εξέφρασε την ανησυχία του για το αν οι Βρυξέλλες θα επιτρέψουν τελικά στο μπλοκ να ενσωματωθεί σε αυτή την προσπάθεια. Η επίσκεψή του περιλαμβάνει συναντήσεις στην Ολλανδία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, επιδιώκοντας να ενισχύσει τους διατλαντικούς δεσμούς σε θέματα οικονομικής ασφάλειας και καινοτομίας.
Η στάση της Ευρώπης στο Pax Silica
Εκπρόσωποι των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέρριψαν πρόσφατα το αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την έναρξη συνομιλιών σχετικά με την ένταξη στο δίκτυο. Η άρνηση αυτή σημειώνεται σε μια ευαίσθητη περίοδο για τις σχέσεις των δύο πλευρών, καθώς το μπλοκ εξετάζει τον βαθμό εξάρτησής του από την αμερικανική τεχνολογία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται να παρουσιάσει σύντομα ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων, ιδιαίτερα στον τομέα των μικροτσίπ. Παρά την έλλειψη κεντρικής συμφωνίας, ορισμένα κράτη μέλη έχουν επιλέξει να ακολουθήσουν αυτόνομη πορεία, υπογράφοντας τη διακήρυξη του Pax Silica σε διμερές επίπεδο.
Η Σουηδία και η Ελλάδα αποτελούν τις χώρες που έχουν ήδη προσχωρήσει ατομικά στην πρωτοβουλία, επιβεβαιώνοντας τη στήριξή τους στους στόχους της Ουάσιγκτον. Από την άλλη πλευρά, η Ολλανδία, η οποία φιλοξενεί την εταιρεία ASML, συμμετείχε στην αρχική σύνοδο κορυφής χωρίς όμως να υπογράψει το τελικό κείμενο της διακήρυξης. Η στάση της Χάγης θεωρείται καθοριστική, καθώς η ASML διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην παγκόσμια παραγωγή προηγμένων ημιαγωγών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί επαφές με τις αμερικανικές αρχές σε αρχικό στάδιο, προσπαθώντας να εξισορροπήσει τις πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με τις εσωτερικές επιφυλάξεις των κρατών μελών.
Η κριτική στις ευρωπαϊκές τεχνολογικές ρυθμίσεις
Ο Χέλμπεργκ άσκησε έντονη κριτική στο νομοθετικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την τεχνολογία, κάνοντας λόγο για ρυθμίσεις που περιορίζουν την καινοτομία. Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι η προσέγγιση των Βρυξελλών οδηγεί το μπλοκ στην περιθωριοποίηση, χαρακτηρίζοντας τους κανονισμούς όπως το AI Act ως «δολοφόνους της καινοτομίας». Η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι το Digital Services Act και το Digital Markets Act στοχεύουν αδίκως τις αμερικανικές επιχειρήσεις, δημιουργώντας εμπόδια στην ανάπτυξη της ψηφιακής οικονομίας. Οι δηλώσεις αυτές αντικατοπτρίζουν τη συνεχιζόμενη δυσαρέσκεια της Ουάσιγκτον για τις ευρωπαϊκές προσπάθειες ρύθμισης των μεγάλων τεχνολογικών κολοσσών μέσω της γραφειοκρατίας.
Σε κοινή παρέμβασή του με τον Αμερικανό πρέσβη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Άντριου Πάζντερ, ο Χέλμπεργκ τόνισε ότι η Ευρώπη εμποδίζει την ίδια της την πρόοδο στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Η κριτική αυτή εστιάζει στην άποψη ότι η υπερβολική νομοθετική παρέμβαση υπονομεύει τη θέση της ηπείρου στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν μια συμμαχία που θα βασίζεται σε κοινά πρότυπα και μειωμένους περιορισμούς, προκειμένου να επιταχυνθεί η τεχνολογική ανάπτυξη. Η συζήτηση για την ένταξη στο Pax Silica παραμένει ανοιχτή, με τις Βρυξέλλες να καλούνται να αποφασίσουν αν θα ευθυγραμμιστούν με την αμερικανική στρατηγική.
