Σημαντικές διαρθρωτικές προκλήσεις στον τομέα της κυβερνοασφάλειας καταγράφονται για τη χώρα, σύμφωνα με τη νέα Εθνική Στρατηγική Κυβερνοασφάλειας 2026–2030, την οποία εκπόνησε η Εθνική Αρχή και έδωσε χθες στη δημοσιότητα το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Η επίδοση της Ελλάδας στον ENISA Cybersecurity Index 2024 αποτυπώνει υστέρηση στη διαμόρφωση και εφαρμογή ολοκληρωμένων πολιτικών κυβερνοασφάλειας, χαμηλό βαθμό ωρίμανσης στα εθνικά συστήματα κατάρτισης, ευαισθητοποίησης και ανάπτυξης δεξιοτήτων, καθώς και ελλείμματα στον εθνικό συντονισμό και τη διατομεακή συνεργασία.
Παράλληλα, εντοπίζονται αδυναμίες στο επίπεδο προετοιμασίας για την αντιμετώπιση κυβερνοεπιθέσεων, κενά στους μηχανισμούς εποπτείας φορέων κρίσιμων τομέων, αλλά και περιορισμένη ενσωμάτωση της κυβερνοασφάλειας τόσο στην εκπαίδευση όσο και στις επιχειρησιακές λειτουργίες των οργανισμών.
Ο δείκτης ENISA Cybersecurity Index αναπτύσσεται και εφαρμόζεται από τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA), σε συνεργασία με τα κράτη-μέλη μέσω του Δικτύου National Liaison Officers (NLO).
Όπως σημειώνεται στο κείμενο της Στρατηγικής, τα παραπάνω «δεν συνιστούν αδυναμίες με τη στενή έννοια του όρου, αλλά πεδία πολιτικής και επιχειρησιακής ικανότητας που απαιτούν συστηματική και στοχευμένη βελτίωση, προκειμένου η Ελλάδα να επιτύχει υψηλότερο επίπεδο κυβερνοασφάλειας σε εθνική κλίμακα».
Η Εθνική Στρατηγική Κυβερνοασφάλειας καθορίζει το νέο πλαίσιο πολιτικής, τις στρατηγικές προτεραιότητες και τις βασικές κατευθύνσεις της χώρας στον τομέα της κυβερνοασφάλειας για την επόμενη πενταετία.
Σύμφωνα με τον διοικητή της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, Μιχάλη Μπλέτσα, «η Στρατηγική στοχεύει στη δημιουργία ενός σταθερού και εφαρμόσιμου πλαισίου, που θα επιτρέπει στο κράτος, στις επιχειρήσεις και στους πολίτες να λειτουργούν με ασφάλεια σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο και συχνά απρόβλεπτο περιβάλλον».
Όπως επισημαίνει, «η τεχνολογία δεν επιλύει από μόνη της προβλήματα. Ενισχύει τόσο τις δυνατότητες όσο και τις αδυναμίες. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιείται».
Στο επιχειρησιακό πεδίο, οι επιθέσεις τύπου DDoS και τα περιστατικά ransomware εμφανίζουν συνεχή αύξηση σε αριθμό και πολυπλοκότητα, προκαλώντας τις σοβαρότερες επιπτώσεις. Οι τομείς που πλήττονται περισσότερο στη χώρα είναι ο Δημόσιος Τομέας, οι Ψηφιακοί Πάροχοι, οι Μεταφορές και η Υγεία, με τις πλέον εξελιγμένες επιθέσεις να στοχεύουν κυρίως τους Ψηφιακούς Παρόχους.
Η κατάρτιση της Στρατηγικής 2026–2030 βασίστηκε σε συνδυαστική αξιολόγηση του εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος του εθνικού οικοσυστήματος κυβερνοασφάλειας, μέσω αναλύσεων SWOT και PESTL-sec.
Η σύνθεση των ευρημάτων καταδεικνύει ότι η πρόκληση για τη χώρα δεν περιορίζεται στην αναγνώριση των κυβερνοαπειλών, αλλά αφορά κυρίως την ικανότητα του κράτους και του ευρύτερου οικοσυστήματος να υλοποιήσουν με συνέπεια, ταχύτητα και ανθεκτικότητα μια σύνθετη δημόσια πολιτική οριζόντιου χαρακτήρα.
Στα θετικά στοιχεία περιλαμβάνονται το ενισχυμένο θεσμικό πλαίσιο, η αυξανόμενη ευρωπαϊκή ενσωμάτωση, οι σημαντικές χρηματοδοτικές δυνατότητες και η ανάπτυξη συνεργατικών σχημάτων, που συνιστούν κρίσιμη βάση για την εφαρμογή της Στρατηγικής.
Την ίδια στιγμή, παραμένουν διαρθρωτικές αδυναμίες που αφορούν την οργανωσιακή ωρίμανση, τη διαθεσιμότητα εξειδικευμένων ανθρώπινων πόρων, τον κατακερματισμό δομών και διαδικασιών, καθώς και περιορισμούς στην ταχύτητα υλοποίησης λόγω διοικητικών και δημοσιονομικών παραμέτρων.
Οι αδυναμίες αυτές επιτείνονται από ένα ιδιαίτερα απαιτητικό εξωτερικό περιβάλλον, με ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη, αυξανόμενη γεωπολιτική αστάθεια, εντεινόμενη δραστηριότητα κρατικών και μη κρατικών κακόβουλων δρώντων και συνεχή διεύρυνση της επιφάνειας επίθεσης.
Με βάση τα παραπάνω, προσδιορίστηκαν ιεραρχημένοι Κρίσιμοι Παράγοντες Επιτυχίας, οι οποίοι θεωρούνται αναγκαίες και μη διαπραγματεύσιμες προϋποθέσεις για την αποτελεσματική υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής Κυβερνοασφάλειας:
- Σταθερό, συνεκτικό και προσαρμοστικό ρυθμιστικό πλαίσιο
- Επιχειρησιακή ικανότητα και ωριμότητα του εθνικού συστήματος διακυβέρνησης
- Επάρκεια, προσέλκυση και διατήρηση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού
- Προβλέψιμη, επαρκής και στρατηγικά ευθυγραμμισμένη χρηματοδότηση
- Τεχνολογική ετοιμότητα και επενδύσεις σε ανθεκτικές και διαλειτουργικές υποδομές
- Θεσμική αξιοποίηση συνεργασιών και συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα
- Συγκρότηση και ενεργοποίηση συνεκτικής εθνικής κοινότητας κυβερνοασφάλειας
