Η περίοδος χάριτος για την Τεχνητή Νοημοσύνη φαίνεται να έχει παρέλθει οριστικά, καθώς το 2026 διαγράφεται ως το πιο δύσκολο έτος για τον κλάδο. Σύμφωνα με έκθεση του Deutsche Bank Research Institute, με τίτλο «Τρία θέματα AI για το 2026: ο μήνας του μέλιτος τελείωσε», η αγορά εισέρχεται σε φάση ρεαλισμού. Οι αναλυτές Adrian Cox και Stefan Abrudan εντοπίζουν τρεις κεντρικές τάσεις που συγκλίνουν: την απογοήτευση, τη διαταραχή και τη δυσπιστία. Η Γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη (GenAI), αν και αναμφίβολα μετασχηματιστική, αντιμετωπίζει εγγενείς περιορισμούς καθώς οι πιλοτικές εφαρμογές περνούν στην παραγωγή. Οι επιχειρήσεις έρχονται αντιμέτωπες με ζητήματα ακρίβειας, την απρόβλεπτη φύση των εφαρμογών σε πραγματικές συνθήκες και το γεγονός ότι σε πολλούς τομείς η τεχνολογία δεν είναι ακόμη οικονομικότερη από την ανθρώπινη εργασία.
Παρόλο που η τεχνολογία βελτιώνεται ραγδαία σε τομείς όπως ο προγραμματισμός, τα οφέλη είναι περισσότερο ορατά στη Silicon Valley και στους πρώιμους χρήστες παρά στους διευθύνοντες συμβούλους που αναζητούν ουσιαστική αύξηση εσόδων. Το εργαλείο Claude Code της Anthropic έχει κερδίσει τις εντυπώσεις, ενώ η εταιρεία κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών Sequoia δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι η «Γενική Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εδώ», καθώς οι πράκτορες AI λειτουργούν αξιόπιστα για περίπου 30 λεπτά πριν χρειαστούν ανθρώπινη παρέμβαση. Ωστόσο, για τους περισσότερους, η αίσθηση μοιάζει λιγότερο με αλλαγή από άλογο σε τρακτέρ και περισσότερο με αναβάθμιση σε μια πιο άνετη σέλα. Ενώ τα benchmarks όπως το Leaderboard GDPval της OpenAI δείχνουν πως λύνουν εργασίες, η πολυπλοκότητα του πραγματικού κόσμου απαιτεί ακόμα καθοδήγηση και ερμηνεία.
Οι προκλήσεις ενσωμάτωσης και τα επιχειρηματικά δεδομένα
Η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στις ροές εργασίας αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκη από την απλή παροχή ενός chatbot στους εργαζόμενους. Η πλειονότητα των εταιρειών στερείται της απαραίτητης χωρητικότητας ενσωμάτωσης και των δεδομένων υψηλής ποιότητας, ειδικά για ευαίσθητους τομείς όπως τα χρηματοοικονομικά ή η υγεία. Υφίσταται το φαινόμενο του «οδοντωτού συνόρου», όπου η AI αποδίδει εξαιρετικά σε ορισμένες εργασίες και απογοητευτικά σε άλλες. Μια μελέτη του Τεχνολογικού Ινστιτούτου Μασαχουσέτης (MIT) πέρυσι, που υποδείκνυε ότι το 95% των πιλότων AI αποτύγχαναν, λειτούργησε ως αντίβαρο στις υπερβολικές προσδοκίες. Επιπλέον, το Γραφείο Απογραφής των ΗΠΑ διαπιστώνει ότι λιγότερο από το 18% των εταιρειών χρησιμοποιούν AI, αν και μελέτη του Wharton School τον Οκτώβριο έδειξε ότι το 82% των ανώτερων στελεχών σε μεγάλες εταιρείες κάνουν εβδομαδιαία χρήση.
Η σημασία των παραπάνω είναι κρίσιμη, καθώς η αισιοδοξία για την AI στηρίζει την παγκόσμια οικονομία. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) προειδοποίησε ότι τυχόν επανεκτίμηση των προσδοκιών για την αύξηση της παραγωγικότητας θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των επενδύσεων και σε απότομη διόρθωση των αγορών, διαβρώνοντας τον οικογενειακό πλούτο. Παράλληλα, το 2026 θα χαρακτηριστεί από αυξανόμενη διαταραχή λόγω της αναντιστοιχίας μεταξύ ζήτησης και χωρητικότητας. Η Google αναφέρει ότι η μηνιαία χρήση tokens πολλαπλασιάστηκε περισσότερο από 100 φορές μέσα στο 18μηνο που έληξε τον Οκτώβριο. Οι Hyperscalers συνεχίζουν να επενδύουν, αντλώντας ρευστότητα από τις λειτουργίες τους, ενώ οι τράπεζες αυξάνουν τις επενδύσεις τους ταχύτερα από ποτέ, σύμφωνα με την εταιρεία ερευνών Evident.
Η ανησυχία εστιάζεται πλέον στην έλλειψη μνήμης υψηλού εύρους ζώνης (HBM), η τιμή της οποίας έχει εκτοξευθεί, επηρεάζοντας το κόστος για φορητούς υπολογιστές και smartphones. Το θεμελιώδες ζήτημα της παροχής ενέργειας στα κέντρα δεδομένων και η κατανάλωση νερού για ψύξη παραμένουν κρίσιμα. Πολλές περιοχές βρίσκονται ένα βήμα πριν τον εκτροχιασμό λόγω ελλείψεων σε μηχανικούς, περιορισμών στα δίκτυα ηλεκτροδότησης και σπανίων γαιών. Επιπρόσθετα, οι πιο αυστηροί όροι του νόμου της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη (EU AI Act) τίθενται σε ισχύ τον Αύγουστο, ενώ η κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων γύρω από την Ταϊβάν προσθέτει επιπλέον ρίσκο. Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι ιδιωτικές εταιρείες AI συνεχίζουν να αντλούν θηριώδη κεφάλαια.
Ο πυρετός των δισεκατομμυρίων και τα ρίσκα
Στις 31 Δεκεμβρίου 2025, η OpenAI έλαβε επιπλέον 21,4 δισ. ευρώ (22,5 δισ. δολάρια) από τη Softbank και βρίσκεται σε συζητήσεις για άντληση κεφαλαίων με αποτίμηση περίπου 712 δισ. ευρώ (750 δισ. δολάρια). Μια εβδομάδα αργότερα, η xAI ανακοίνωσε ότι συγκέντρωσε 19 δισ. ευρώ (20 δισ. δολάρια), ενώ η Anthropic υπέγραψε συμφωνία για γύρο χρηματοδότησης 9,5 δισ. ευρώ (10 δισ. δολάρια) με αποτίμηση 332 δισ. ευρώ (350 δισ. δολάρια). Ωστόσο, η φετινή χρονιά μπορεί να είναι καθοριστική για τους δημιουργούς μοντέλων. Η OpenAI φαίνεται πιο εκτεθειμένη, καθώς δεν έχει βρει ακόμη βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο για να καλύψει το ρυθμό καύσης μετρητών που έφτασε τα 8,5 δισ. ευρώ (9 δισ. δολάρια) πέρυσι και αναμένεται στα 16,1 δισ. ευρώ (17 δισ. δολάρια) φέτος, ξεκινώντας δοκιμές για προβολή διαφημίσεων.
Η OpenAI έχει δεσμευτεί να δαπανήσει 1,33 τρισ. ευρώ (1,4 τρισ. δολάρια) σε κέντρα δεδομένων τα επόμενα χρόνια, με την πίεση να αυξάνεται ενόψει μιας πιθανής δημόσιας εγγραφής (IPO) στις αρχές του 2027. Η «τάφρος προστασίας» της εταιρείας φαίνεται ρηχή, καθώς ανταγωνιστές όπως η Google παράγουν συγκρίσιμα μοντέλα με εσωτερική χρηματοδότηση. Χαρακτηριστικά, η Apple επέλεξε στις 12 Ιανουαρίου την Google και όχι την OpenAI για να τροφοδοτήσει τα προϊόντα AI της. Για τις μικρότερες ανεξάρτητες εταιρείες, το αυξανόμενο κόστος υπολογιστικής ισχύος καθίσταται απαγορευτικό, και δεν αποκλείεται εταιρείες όπως η Perplexity να εξαγοραστούν από τους τεχνολογικούς κολοσσούς. Η Anthropic ίσως αποτελεί εξαίρεση, διατηρώντας πιο αργό ρυθμό καύσης μετρητών και ένα προϊόν δημοφιλές σε προγραμματιστές και επιχειρήσεις.
Η δυσπιστία απέναντι στην AI θα ενταθεί το 2026, με αγωγές για πνευματικά δικαιώματα και ιδιωτικότητα. Περιστατικά κακής χρήσης έρχονται στο φως, όπως η περίπτωση αστυνομικής δύναμης στο Ηνωμένο Βασίλειο που κατηγόρησε το Microsoft Copilot για παραποίηση απειλής, οδηγώντας σε απαγόρευση φιλάθλων της Μακάμπι Τελ Αβίβ τον Νοέμβριο. Η ανησυχία για την απώλεια θέσεων εργασίας θα αυξηθεί. Μελέτη του Πανεπιστημίου Stanford έδειξε σχετική μείωση 16% στην απασχόληση νέων πτυχιούχων σε ρόλους που επηρεάζονται από την AI. Ωστόσο, τα δεδομένα παραμένουν θολά, καθώς το Budget Lab του Πανεπιστημίου Yale διαπίστωσε τον Οκτώβριο ότι το μείγμα επαγγελμάτων αλλάζει, αλλά όχι σε μεγάλο βαθμό. Αναμένεται δε έντονο το φαινόμενο του «ξεπλύματος απολύσεων», όπου εταιρείες θα αποδίδουν τις περικοπές στην AI.
Η πολιτική διάσταση και ο παγκόσμιος ανταγωνισμός
Παρά τις ανησυχίες, οι δεξιότητες AI είναι περιζήτητες. Η McKinsey, σύμφωνα με αναφορές, τρέχει ένα πιλοτικό πρόγραμμα ζητώντας από υποψηφίους για θέσεις εργασίας να χρησιμοποιούν έναν βοηθό AI για να ολοκληρώσουν τα τεστ πρόσληψης. Παράλληλα, οι πάροχοι υπηρεσιών νέφους (Amazon, Microsoft, Alphabet, Meta, Oracle) αναμένεται να επενδύσουν πάνω από 475 δισ. ευρώ (500 δισ. δολάρια) σε κέντρα δεδομένων φέτος. Η πολιτική ευαισθησία αυξάνεται λόγω της πίεσης στους πόρους, με τη Microsoft να δηλώνει την περασμένη εβδομάδα ότι θα πληρώσει υψηλότερα τιμολόγια κοινής ωφέλειας για να καλύψει το κόστος ενέργειας και να αναπληρώσει περισσότερο νερό από αυτό που καταναλώνει.
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, ο φόβος μιας κούρσας AI μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας κυριαρχεί. Η εμφάνιση του κινεζικού μοντέλου ανοιχτού κώδικα DeepSeek τον Ιανουάριο του 2025 ήταν μόνο η αρχή, αποδεικνύοντας ότι η αναγκαιότητα οδηγεί σε καινοτομία με λιγότερο προηγμένα τσιπ. Από τότε, η Κίνα έχει διευρύνει το προβάδισμά της σε φθηνά μοντέλα. Ενώ οι ΗΠΑ αναθεώρησαν τη στάση τους επιτρέποντας στην Nvidia να εξάγει τσιπ H200 στην Κίνα για να διατηρήσουν την κυριαρχία τους, δημοσιεύματα αναφέρουν ότι οι κινεζικές τελωνειακές αρχές μπλόκαραν τις παραλαβές. Η κίνηση αυτή τροφοδοτεί εικασίες ότι σχετίζεται με την κρατική προσπάθεια για εθνική αυτάρκεια και έλεγχο των προτύπων.
