Η ποιοτική αναβάθμιση της χρήσης του διαδικτύου ή με άλλα λόγια η αύξηση της χρήσης των υπηρεσιών e-government, e-banking και e-commerce, δύναται να έχει τριπλάσιο όφελος για το ΑΕΠ της χώρας, σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ για λογαριασμό της Ένωσης Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας (ΕΕΚΤ) που παρουσιάστηκε στο 21ο Infocom.
Όπως επισημαίνεται στη μελέτη παρά την ισχυρή ζήτηση και την αυξανόμενη σταδιακά χρήση των κινητών επικοινωνιών, όπως καταγράφεται στους δείκτες DESI (ευρωπαϊκός δείκτης για την κοινωνία και την οικονομία) η Ελλάδα υστερεί σε μια σειρά από δείκτες ψηφιακού μετασχηματισμού. Παρά την ευρεία διαθεσιμότητα σταθερών ευρυζωνικών συνδέσεων και το γεγονός ότι σταδιακά περισσότεροι άνθρωποι συνδέονται στο διαδίκτυο, η χρήση εξαντλείται κυρίως σε socialmedia και online υλικό, με μικρότερη υιοθέτηση πιο σύνθετων υπηρεσιών ή ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών. Επιπροσθέτως, όπως σε όλες τις συγκριτικές αξιολογήσεις, παρά την όποια πρόοδο, οι υπόλοιπες χώρες βελτιώνονται επίσης, με αποτέλεσμα η πορεία σύγκλισης με τους μέσους όρους της ΕΕ να δυσκολεύει.
Με βάση τα παραπάνω στην εν λόγω μελέτη πραγματοποιήθηκε ποσοτική εκτίμηση για τα οφέλη που θα μπορούσαν να προκύψουν στην οικονομία από τη μεγαλύτερη χρήση δεδομένων από κινητές επικοινωνίες μιας και αποτελεί την υπηρεσία με τις μεγαλύτερες προοπτικές ανάπτυξης.
Συγκεκριμένα, εκπονήθηκαν δύο σενάρια: Σενάριο Α όπου σημειώνεται αύξηση της χρήσης δεδομένων μέσω κινητού αλλά με βάση το υφιστάμενα χαρακτηριστικά χρήσης υπηρεσιών και Σενάριο Β όπου σημειώνεται μεν αύξηση της χρήσης, αλλά με ποιοτική αναβάθμισης της χρήσης υπηρεσιών e-government, e-banking και e-commerce στα επίπεδα του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Το όφελος για την ελληνική οικονομία, σε όρους ΑΕΠ, από ενδεχόμενο διπλασιασμό της κατανάλωσης δεδομένων από το επίπεδο που βρίσκεται σήμερα, μπορεί να φτάσει έως και τα 2,6 δις. ευρώ ή να συμβάλει 1,4% στο ΑΕΠ. To όφελος κυμαίνεται σε υπερδιπλάσιο επίπεδο στο Σενάριο Β, δηλαδή στην περίπτωση όπου η αυξημένη ζήτηση για δεδομένα από κινητές επικοινωνίες στην Ελλάδα τροφοδοτείται από χρήση υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης (e-government, e-banking, e-commerce) σε τέτοιο βαθμό ώστε η Ελλάδα να συγκλίνει στον ευρωπαϊκό μέσο όρο βάσει του δείκτη DESI. Σε αυτή την περίπτωση η αύξηση στο ΑΕΠ μπορεί να φθάσει στο 3,7% ή 6,8 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με την ίδια μελέτη την τελευταία διετία ο κλάδος των κινητών επικοινωνιών ανακάμπτει, μετά από μια περίοδο έντονης υποχώρησης μεγεθών λόγω της οικονομικής κρίσης. Έτσι, τα έσοδα από υπηρεσίες σταθεροποιήθηκαν σταδιακά και ακολουθούν ήπια ανοδική πορεία από το 2016, αν και η κερδοφορία είναι ακόμα χαμηλή, 40% χαμηλότερη του επιπέδου το 2010. Αναλυτικότερα, το 2018 τα έσοδα από υπηρεσίες ανήλθαν στα €1,9 δισεκ. καταγράφοντας άνοδο κατά 1,5% σε σχέση με το 2017. Ωστόσο, σε σχέση με το 2009 έχουν υποχωρήσει κατά 49%. Η θετική πορεία των εσόδων από υπηρεσίες συνεχίζεται το 2019, καθώς το πρώτο εξάμηνο καταγράφεται άνοδος κατά 2,1% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2018.
Ο κλάδος των κινητών επικοινωνιών είναι από τους μεγαλύτερους επενδυτές στην ελληνική οικονομία. Την περίοδο 2010-2018 οι επενδύσεις ξεπέρασαν τα 2,7 δισ., ενώ επιπλέον 1,1 δισ. κατευθύνθηκαν στην απόκτηση αδειών χορήγησης φάσματος. Οι επενδύσεις του κλάδου σε υποδομές αποτελούν, διαχρονικά, τουλάχιστον το 1/3 των κερδών προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων. O υψηλός ρυθμός επενδύσεων αποτυπώνεται και στις ευρυζωνικές υποδομές, καθώς το σύνολο του πληθυσμού καλύπτεται από το δίκτυο τρίτης γενιάς, ενώ το 92% του πληθυσμού από το δίκτυο 4G.
Επίσης βάσει των στοιχείων της μελέτης η Ελλάδα έχει την υψηλότερη συνολική φορολόγηση υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας στην ΕΕ με τις αθροιστικές επιβαρύνσεις (ΦΠΑ 24% και ειδικό τέλος 12-20% βάσει της χρέωσης του λογαριασμού ενός πελάτη) να κυμαίνονται μεταξύ 39% και 49% της τελικής επιβάρυνσης. Η πρακτική φορολόγησης των υπηρεσιών κινητών επικοινωνιών δεν συναντάται σε άλλες χώρες της ΕΕ, με εξαίρεση την Ουγγαρία και μερικώς την Μάλτα όπου έχει επιβληθεί κάποιας μορφής ειδικός φόρος στις επικοινωνίες. Μείωση ή κατάργηση του ειδικού τέλους στις κινητές επικοινωνίες θα οδηγούσε σε μείωση του κόστους σύνδεσης.
Προοπτικές και προκλήσεις
Ο ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι μεσοπρόθεσμα, οι προοπτικές του κλάδου επηρεάζονται θετικά από την αυξανόμενη χρήση υπηρεσιών δεδομένων από κινητές επικοινωνίες η οποία πενταπλασιάστηκε μεταξύ 2015 και 2018, καθώς και από την ανάπτυξη των κινητών ευρυζωνικών υπηρεσιών από τους παρόχους με καινοτόμες υπηρεσίες για όλες τις κατηγορίες πελατών τους. Σημαντικό ζήτημα αποτελεί η ανάπτυξη του δικτύου πέμπτης γενιάς (5G) και στην Ελλάδα το οποίο αναμένεται να διαμορφώσει ένα νέο περιβάλλον, όπου σύνθετα συστήματα επικοινωνιών θα κάνουν πιο αποτελεσματική χρήση των διαθέσιμων πόρων, ενεργοποιώντας νέες και βελτιωμένες υπηρεσίες και εφαρμογές (για παράδειγμα το διαδίκτυο των πραγμάτων).
