Μια σημαντική μετατόπιση στρατηγικής βρίσκεται σε εξέλιξη στον παγκόσμιο τηλεπικοινωνιακό κλάδο, καθώς οι πάροχοι υπηρεσιών αρχίζουν να στρέφουν την εστίασή τους από τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης αποκλειστικά για την εξοικονόμηση κόστους, προς την αξιοποίησή της για την εκπλήρωση στόχων δημιουργίας εσόδων. Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα μιας νέας έκθεσης της GSMA Intelligence, του ερευνητικού βραχίονα του παγκόσμιου φορέα που εκπροσωπεί τα συμφέροντα των παρόχων δικτύων κινητής τηλεφωνίας. Η έκθεση, με τίτλο «Telco AI: State of the Market, Q3 2025. Towards revenue and sovereign AI», βασίζεται σε ανάλυση εφαρμογών AI από 250 τηλεπικοινωνιακούς παρόχους παγκοσμίως και αποτυπώνει την τρέχουσα κατάσταση αλλά και τις μελλοντικές προθέσεις του κλάδου, υποδεικνύοντας την πρόθεση εφαρμογής των πόρων AI για την αύξηση των κερδών.
Μέχρι σήμερα, όπως καθιστά σαφές η έκθεση της GSMA, οι εφαρμογές AI στις τηλεπικοινωνίες αφορούσαν κυρίως την εξοικονόμηση χρημάτων μέσω «λύσεων εύκολης νίκης ή χαμηλού ρίσκου» σε τομείς όπως η εξυπηρέτηση πελατών, η αυτοματοποίηση δικτύου και η προληπτική συντήρηση. Συγκεκριμένα, το 80% των εφαρμογών AI στόχευε άμεσα στην άμβλυνση «εσωτερικών ανεπαρκειών» σε τομείς όπως η εξυπηρέτηση πελατών, η ανίχνευση σφαλμάτων δικτύου και τα συστήματα OSS/BSS. Ωστόσο, τώρα το εκκρεμές αρχίζει να κλίνει προς την κατεύθυνση της δημιουργίας εσόδων, σηματοδοτώντας μια νέα φάση ωριμότητας της τεχνολογίας στον κλάδο.
Τα σενάρια χαμηλού ρίσκου, όπως η αυτοματοποίηση διαδικασιών ρουτίνας στην εξυπηρέτηση πελατών, εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν το 50% των εφαρμογών, με τη διαχείριση διαδικασιών δικτύου να ακολουθεί με ποσοστό λίγο κάτω από 20%. Παρ’ όλα αυτά, η έκθεση δείχνει ότι ο στρατηγικός στόχος για μία στις πέντε τρέχουσες εφαρμογές AI είναι πλέον η δημιουργία εσόδων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ηγούνται αυτής της αναδυόμενης τάσης, αντιπροσωπεύοντας ήδη το 20% του συνόλου των τηλεπικοινωνιακών εφαρμογών AI. Παράλληλα, η Κίνα και άλλες ασιατικές χώρες εξετάζουν μοντέλα όπως το GPU-as-a-service (GPUaaS), καθώς και το agentic AI και το edge AI inferencing, όπου τα μοντέλα AI επεξεργάζονται δεδομένα τοπικά στις συσκευές για χαμηλότερη καθυστέρηση απόκρισης.
Στην Ευρώπη, το 25% των υπηρεσιών AI που ανακοινώθηκαν κατά το τρίτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους περιλάμβανε έναν ρητό στόχο εσόδων, κάτι που η GSMA ερμηνεύει ως δείκτη πρόβλεψης για το λανσάρισμα νέων προϊόντων ή μοντέλων εσόδων, όπως το GPUaaS και το edge inferencing. Οι πρώτες εμπορικές προσφορές στην Ευρώπη αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία κατά τη διάρκεια του 2026. Η έκθεση καταγράφει επίσης περιφερειακές διαφορές στους ρυθμούς υιοθέτησης, καθώς μεταξύ 75% και 85% των παρόχων στη Λατινική Αμερική και την Ευρώπη δηλώνουν ότι τα χαρτοφυλάκια υπηρεσιών AI τους είναι πλέον ενεργά, έναντι 50% έως 60% στους παρόχους σε άλλα μέρη του κόσμου.
Η GSMA υποστηρίζει ότι αυτά τα στοιχεία δείχνουν πως οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες πιέσεις στις ταμειακές τους ροές έχουν χρησιμοποιήσει την AI πρωτίστως για να εξοικονομήσουν κόστος, παρά για να τοποθετηθούν ως πρωτοπόροι στην καινοτομία. Επιπλέον, υπάρχει εμφανής συσχέτιση μεταξύ του μεγέθους ενός παρόχου και της έκτασης των εφαρμογών AI. Οι μεγάλοι πάροχοι Tier 1, που βρίσκονται σε διαρκή αγώνα για το «πλεονέκτημα της πρώτης κίνησης» έναντι των αντιπάλων τους, έχουν περίπου 20% περισσότερες εφαρμογές AI ανά όμιλο σε σύγκριση με τους μικρότερους και λιγότερο οικονομικά ασφαλείς παρόχους Tier 2 και Tier 3.
Παράλληλα με την εστίαση στα έσοδα, η έκθεση αναδεικνύει την «Κυρίαρχη AI» (Sovereign AI) ως μια μακροπρόθεσμη στρατηγική αναγκαιότητα για τους παρόχους. Ο όρος αναφέρεται στην ικανότητα μιας εθνικής κυβέρνησης, ενός οργανισμού ή μιας εταιρείας να ελέγχει τις τεχνολογίες AI, συμπεριλαμβανομένων των υποκείμενων δεδομένων, των υποδομών και των μοντέλων, σύμφωνα με τους νόμους, τις αξίες και τα στρατηγικά συμφέροντα ενός κυρίαρχου έθνους. Οι βασικές πτυχές της περιλαμβάνουν τον έλεγχο των δεδομένων, ώστε τα ευαίσθητα δεδομένα να αποθηκεύονται και να υποβάλλονται σε επεξεργασία εντός της εθνικής δικαιοδοσίας, καθώς και την αυτονομία των υποδομών, δηλαδή τη λειτουργία μοντέλων AI σε τοπικό υλικό, όπως εγχώρια data centers.
Μια άλλη κρίσιμη πτυχή είναι η ιδιοκτησία και η διακυβέρνηση των μοντέλων, όπου μια χώρα μπορεί να αναπτύξει τα δικά της μοντέλα AI ή να έχει πλήρη έλεγχο και διαφάνεια επί μοντέλων τρίτων, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωσή τους με τις τοπικές αξίες. Η στρατηγική έλξη της Κυρίαρχης AI έγκειται στη σημαντικά μειωμένη εξάρτηση από ξένους παρόχους τεχνολογίας, διασφαλίζοντας ότι οι κρίσιμες υπηρεσίες AI δεν είναι ευάλωτες σε εξωτερικές παρεμβάσεις ή γεωπολιτικές επιρροές. Αυτό επιτρέπει στα ενδιαφερόμενα μέρη να διατηρούν τον πλήρη έλεγχο ευαίσθητων δεδομένων, λειτουργώντας αυστηρά εντός του νομικού πλαισίου της χώρας τους.
Σε ό,τι αφορά το ευρύτερο τεχνολογικό τοπίο, η έκθεση της GSMA Intelligence σημειώνει ότι η Nvidia συνεχίζει να κυριαρχεί στην παροχή των μονάδων επεξεργασίας γραφικών (GPUs) που χρησιμοποιούνται στα σενάρια AI των τηλεπικοινωνιών, ενώ η Google και η Microsoft ανταγωνίζονται έντονα για τις συνεργασίες στο cloud. Ο ερευνητικός βραχίονας της GSMA εκτιμά ότι η επόμενη φάση ανάπτυξης στον κλάδο θα επικεντρωθεί στους τομείς της ενορχήστρωσης AI (AI orchestration) και στα υβριδικά μοντέλα που θα συνδυάζουν φόρτους εργασίας μεταξύ του πυρήνα του δικτύου (core), της παρυφής (edge) και των κυρίαρχων (sovereign) υποδομών.
