Η Ιαπωνία και η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζουν τη δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου δορυφορικών επικοινωνιών, σύμφωνα με προσχέδιο που επικαλούνται τα διεθνή μέσα, ενόψει της συνόδου κορυφής Ιαπωνίας – ΕΕ που θα πραγματοποιηθεί στις 23 Ιουλίου.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική μείωσης της εξάρτησης από αμερικανικές εταιρείες, όπως η SpaceX. Το σχέδιο προβλέπει την από κοινού εκτόξευση και λειτουργία μικρών δορυφόρων, στο πλαίσιο της ανάπτυξης ενός συστήματος συστοιχίας δορυφόρων, το οποίο προσφέρει τη δυνατότητα για πυκνές, υψηλής ακρίβειας παρατηρήσεις και διαρκή επικοινωνία σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Αν και τόσο η Ιαπωνία όσο και η ΕΕ θεωρούν την τεχνολογία αυτή κρίσιμη για τον ψηφιακό μετασχηματισμό, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν σαφές προβάδισμα στον συγκεκριμένο τομέα.
Σύμφωνα με το προσχέδιο, οι δύο πλευρές θα συμφωνήσουν στην από κοινού ανάπτυξη του δορυφορικού δικτύου και στη θέσπιση ενός πλαισίου συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης αναφορές στην προώθηση της τυποποίησης τεχνολογιών, στη ρύθμιση κρίσιμων τομέων και στην ανταλλαγή δεδομένων για την κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση φυσικών καταστροφών. Ο Ιάπωνας Πρωθυπουργός Σιγκέρου Ισίμπα αναμένεται να συναντηθεί στο Τόκιο με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Λουίς Σάντος ντα Κόστα.
Το ιαπωνικό Υπουργείο Οικονομίας, Εμπορίου και Βιομηχανίας αναφέρει ότι η SpaceX σχεδιάζει την εκτόξευση περισσότερων από 40.000 δορυφόρων. Παράλληλα, η Κίνα προχωρά με την ανάπτυξη δορυφορικού στόλου άνω των 10.000 μονάδων. Αντιθέτως, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει στόχο την επιχειρησιακή λειτουργία 290 δορυφόρων, ενώ η Ιαπωνία προγραμματίζει τη δημιουργία τουλάχιστον πέντε δορυφορικών συστημάτων μέσω ιδιωτικών εταιρειών έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030. Η υφιστάμενη απόσταση μεταξύ ΗΠΑ – Κίνας και Ιαπωνίας – ΕΕ καταγράφεται ως σημαντική.
Οι πολιτικές «Πρώτα η Αμερική» του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ έχουν εντείνει τις ανησυχίες για τη διαλειτουργικότητα και τη συνέπεια στη διαστημική συνεργασία. Ενδεικτικά, στο πρόσφατο παρελθόν, ο Ίλον Μασκ είχε απειλήσει να διακόψει την παροχή της υπηρεσίας Starlink στην Ουκρανία, εν μέσω της ρωσικής εισβολής. Παρά τη στενή στρατηγική σχέση πολλών κρατών μελών της ΕΕ και της Ιαπωνίας με τις ΗΠΑ, η αυξημένη εξάρτηση από την Ουάσινγκτον σε κρίσιμες τεχνολογίες ασφαλείας έχει αναδείξει εγγενείς ευπάθειες. Ως εκ τούτου, Τόκιο και Βρυξέλλες επιδιώκουν τη σταδιακή ενίσχυση της τεχνολογικής τους αυτονομίας.
Στο πλαίσιο της συνόδου, οι δύο πλευρές αναμένεται να συζητήσουν και το θέμα των διαστημικών αποβλήτων, που αποτελεί ολοένα και σημαντικότερο πρόβλημα. Η συνεργασία ενδέχεται να επεκταθεί και στον τομέα της διαχείρισης δορυφορικών εξαρτημάτων και ανενεργών συστημάτων, με στόχο την ενίσχυση της βιωσιμότητας των διαστημικών υποδομών. Παράλληλα, το προσχέδιο περιλαμβάνει πρόταση για την έναρξη διαλόγου στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, με αντικείμενο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αλυσίδων εφοδιασμού και την πιθανή μελλοντική από κοινού ανάπτυξη εξοπλιστικών τεχνολογιών.
Η συνάντηση αναμένεται επίσης να αποτελέσει ευκαιρία για την προώθηση ιαπωνικών νεοφυών επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή αγορά, μέσω ανταλλαγών με μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες. Το σχέδιο προβλέπει ακόμη τη δημιουργία Συμμαχίας Ανταγωνιστικότητας Ιαπωνίας – ΕΕ, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας στους τομείς του διαστήματος, της άμυνας, του περιβάλλοντος και της ψηφιακής καινοτομίας. Οι δύο πλευρές έχουν ήδη υπογράψει συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης το 2018 και συμφωνία για την ασφάλεια και την άμυνα το 2024, ενώ επιδιώκουν περαιτέρω εμβάθυνση των διμερών τους σχέσεων.
Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε ότι η φον ντερ Λάιεν ενδέχεται να θέσει στον Ιάπωνα Πρωθυπουργό την πρόταση δημιουργίας ζώνης ελεύθερου εμπορίου υπό την ηγεσία της ΕΕ και της Ιαπωνίας. Η ίδια έχει ταχθεί υπέρ της διαμόρφωσης νέων κανόνων μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της υφιστάμενης Συνολικής και Προοδευτικής Συμφωνίας για τη Διασυνοριακή Εταιρική Σχέση στον Ειρηνικό (CPTPP).
Τέλος, το προσχέδιο περιλαμβάνει αναφορά στη σημασία του σεβασμού του διεθνούς δικαίου για την ειρήνη και την ευημερία στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού. Ειδική μνεία γίνεται στη διατήρηση της σταθερότητας στην Ανατολική και τη Νότια Σινική Θάλασσα, με την ΕΕ και την Ιαπωνία να εκφράζουν την αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε μονομερή ενέργεια επιχειρεί να αλλάξει το καθεστώς της περιοχής μέσω στρατιωτικής πίεσης ή χρήσης βίας.
