Η νέα έκθεση της Accenture με τίτλο «Europe’s AI Reckoning: Reinventing industries for a new era» σκιαγραφεί με σαφήνεια το μεταβαλλόμενο τοπίο της ανταγωνιστικότητας στην Ευρώπη και τη ζωτική σημασία της τεχνητής νοημοσύνης για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας. Σύμφωνα με τη μελέτη, ο μέσος Ευρωπαίος εργαζόμενος εμφανίζει σήμερα επίπεδο παραγωγικότητας που αντιστοιχεί μόλις στο 76% εκείνου ενός Αμερικανού συναδέλφου του, όταν το 1996 οι δύο οικονομίες βρίσκονταν σε απόλυτη ισορροπία. Η επίμονη υποεπένδυση σε τεχνολογία και ψηφιακές υποδομές καταγράφεται ως ο βασικότερος λόγος αυτής της σταδιακής απόκλισης, ενώ το ζήτημα αποκτά επιπλέον βαρύτητα υπό το πρίσμα των σύγχρονων γεωπολιτικών πιέσεων και των μεταβαλλόμενων παγκόσμιων ισορροπιών.
Η έρευνα, η οποία βασίστηκε σε στοιχεία από 800 μεγάλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οργανισμούς του δημόσιου τομέα, αποκαλύπτει ότι το 56% δεν έχει προχωρήσει ακόμη σε ουσιαστική, μετασχηματιστική επένδυση μεγάλης κλίμακας στην τεχνητή νοημοσύνη. Μόλις το 8% των στρατηγικών επενδύσεων στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης έχει φτάσει σε στάδιο πλήρους υλοποίησης. Στην κορυφή της υιοθέτησης του AI βρίσκονται οι κλάδοι της αυτοκινητοβιομηχανίας με ποσοστό 70% και της αεροδιαστημικής και άμυνας με 63%, όπου η τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιείται κυρίως για βελτίωση της σχεδίασης προϊόντων, την ανάλυση δεδομένων χρήσης και την ενίσχυση προσομοιώσεων. Από την άλλη πλευρά, μόλις το 16% των εταιρειών υπηρεσιών κοινής ωφέλειας έχει κλιμακώσει τις επενδύσεις σε AI, ενώ η εικόνα είναι παρόμοια για τις τηλεπικοινωνίες και την ενέργεια, με τα σχετικά ποσοστά να παραμένουν χαμηλά.
Η έκθεση αναδεικνύει σαφώς ότι το μέγεθος της επιχείρησης αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχία των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη. Οι πολύ μεγάλες επιχειρήσεις, με ετήσια έσοδα άνω των 10 δισ. δολαρίων, εμφανίζουν κατά μέσο όρο δείκτη ικανότητας AI 54/100, ισότιμα με τις αμερικανικές, ενώ οι μικρότερες εταιρείες με έσοδα 1-9,9 δισ. δολαρίων καταγράφουν μόλις 39/100. Το 48% των μεγαλύτερων επιχειρήσεων στην Ευρώπη έχει κλιμακώσει τουλάχιστον μία στρατηγική επένδυση AI, έναντι 31% των μικρότερων. Στις μεγάλες επιχειρήσεις, το 91% έχει ορίσει Chief AI Officer ή αντίστοιχη θέση, σε σύγκριση με 64% των μικρότερων, και το 57% έχει υιοθετήσει οργανωμένη στρατηγική δεδομένων και AI, ενώ το ίδιο ποσοστό στις μικρότερες δεν ξεπερνά το 20%. Επιπλέον, το 20% των μεγάλων εταιρειών δηλώνει ότι οι αποδόσεις από τις επενδύσεις σε δεδομένα και τεχνητή νοημοσύνη ξεπέρασαν τις προσδοκίες, ενώ μόλις το 9% των μικρότερων είχε αντίστοιχη εμπειρία. Παράλληλα, οι μικρότερες επιχειρήσεις συχνά αποκλείονται από καινοτόμες πρωτοβουλίες, όπως τα industrial dataspaces, γεγονός που διευρύνει περαιτέρω το χάσμα δυνατοτήτων.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η δομή της ευρωπαϊκής αγοράς χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη παρουσία μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, γεγονός που επιβραδύνει σημαντικά τη διάχυση της καινοτομίας. Το 44% των ευρωπαϊκών εταιρειών με έσοδα άνω του 1 δισ. δολαρίων ανήκει στη χαμηλότερη κατηγορία εσόδων (1-2,4 δισ.), έναντι 35% στις ΗΠΑ, ενώ μόνο το 18% ξεπερνά τα 10 δισ. δολάρια, έναντι 24% στις ΗΠΑ. Η μέση μεγάλη ευρωπαϊκή εταιρεία εμφανίζει συνολικά έσοδα κατά 23% χαμηλότερα από την αντίστοιχη αμερικανική. Σημαντική απόκλιση παρατηρείται και σε κρίσιμους τομείς, όπως τα κεφάλαια ρίσκου, η διαθεσιμότητα σύγχρονων υποδομών (μόλις το 4% της παγκόσμιας υπολογιστικής ισχύος για AI βρίσκεται στην Ευρώπη, έναντι 70% στις ΗΠΑ), αλλά και η επάρκεια σε αποφοίτους STEM και ψηφιακές δεξιότητες, όπου το 37% του εργατικού δυναμικού στερείται βασικών ψηφιακών γνώσεων.
Σε επίπεδο κλαδικής ανάλυσης, η αυτοκινητοβιομηχανία καταγράφει τον υψηλότερο δείκτη δυνατοτήτων AI (57/100), ακολουθούμενη από την αεροδιαστημική και άμυνα (52/100), τις βιοεπιστήμες (51/100) και τη βιομηχανία (49/100). Χαμηλές επιδόσεις παρουσιάζουν οι κλάδοι καταναλωτικών αγαθών και υπηρεσιών (39/100), κοινής ωφέλειας (39/100) και τηλεπικοινωνιών (38/100). Από άποψη χώρας, προηγούνται η Ελβετία (52/100), η Γερμανία (48/100), το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία (47/100), ενώ η Ισπανία (40/100) και η Ιταλία (39/100) ακολουθούν με διαφορά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση της βιομηχανίας, που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το ένα τέταρτο του ευρωπαϊκού ΑΕΠ και διατηρεί υψηλό δυναμικό ανάπτυξης, κυρίως λόγω του ρόλου της στη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια και την υιοθέτηση αυτοματισμών μέσω ρομποτικής.
Ωστόσο, η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης συναντά σημαντικά εμπόδια τόσο σε οργανωτικό όσο και σε δομικό επίπεδο. Βασικότερες προκλήσεις για τις επιχειρήσεις παραμένουν η δημιουργία ολοκληρωμένης και ποιοτικής βάσης δεδομένων, η συγκρότηση πολυεπιστημονικών ομάδων, οι αυξημένοι κίνδυνοι ασφάλειας (κυρίως σε εταιρείες κοινής ωφέλειας και βιομηχανίας), η δυσκολία απόδειξης της επιχειρηματικής αξίας και η προσαρμογή των βασικών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης στις ιδιαιτερότητες κάθε κλάδου. Επιπλέον, το χαμηλό επίπεδο αλφαβητισμού στην τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως τροχοπέδη, καθώς το 36% των εργαζομένων δεν αισθάνεται επαρκώς καταρτισμένο, ενώ σχεδόν το 60% ανησυχεί για την απώλεια της θέσης εργασίας λόγω των τεχνολογικών αλλαγών. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι τρεις βασικοί εξωτερικοί παράγοντες που εμποδίζουν τη διάχυση της AI στην Ευρώπη είναι το ρυθμιστικό πλαίσιο, η έλλειψη κεφαλαίων ρίσκου και η ανεπαρκής πρόσβαση σε σύγχρονες υποδομές και cloud, ειδικά για τις μικρότερες επιχειρήσεις.
Η Accenture υπογραμμίζει ότι για να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη, απαιτείται μια συντονισμένη στρατηγική που θα περιλαμβάνει την ενίσχυση των μικρότερων επιχειρήσεων με πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους και κατάρτιση, την καλλιέργεια ενός κυρίαρχου ευρωπαϊκού οικοσυστήματος AI με συνέργεια μεταξύ παρόχων cloud και AI, και την προώθηση της διαλειτουργικότητας, της διασυνοριακής συνεργασίας και της ρυθμιστικής εναρμόνισης. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δημιουργία ενός «ψηφιακού εγκεφάλου» στους οργανισμούς, που θα λειτουργεί ως ενιαίο σύστημα λήψης αποφάσεων και συνεχούς μάθησης σε πραγματικό χρόνο, επιταχύνοντας τον οργανωτικό μετασχηματισμό και ενισχύοντας την ανθεκτικότητα απέναντι στις εξωτερικές απειλές.
Η έκθεση συμπεραίνει ότι η Ευρώπη βρίσκεται στο κατώφλι μιας νέας εποχής, όπου η επιτάχυνση της υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης, η ενίσχυση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και η διαμόρφωση ενός αυτόνομου, ανθεκτικού και καινοτόμου οικοσυστήματος AI είναι κρίσιμοι παράγοντες για την επαναφορά της ανταγωνιστικότητας της ηπείρου σε διεθνές επίπεδο. Η μετατροπή των αρχών σε πράξη και η επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό, ψηφιακό αλφαβητισμό και υποδομές θα επιτρέψει στην Ευρώπη να ηγηθεί της παγκόσμιας τεχνολογικής αλλαγής διατηρώντας ταυτόχρονα τις θεμελιώδεις αξίες και την κοινωνική συνοχή της.
