Ο ευρωπαϊκός υπερυπολογιστής Jupiter κατατάσσεται τέταρτος στην παγκόσμια λίστα των ταχύτερων υπολογιστών υψηλών επιδόσεων, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν κατά τη διάρκεια του ISC25, του μεγαλύτερου ευρωπαϊκού συνεδρίου για τον τομέα του High Performance Computing. Το ISC25 πραγματοποιήθηκε στο Αμβούργο από τις 10 έως τις 13 Ιουνίου, όπου δημοσιοποιήθηκαν η κατάταξη TOP500 και η λίστα Green500. Το EuroHPC συμμετείχε με περίπτερο παρουσιάζοντας τα συστήματα υπερυπολογιστών, τις πρωτοβουλίες AI Factories και σχετικά ερευνητικά έργα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναφέρει, σε σχετική ανακοίνωση, πως έχει ως στρατηγικό στόχο να πρωταγωνιστήσει στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, βασιζόμενη σε ψηφιακές υποδομές υψηλής απόδοσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Jupiter AI Factory επιλέχθηκε τον Μάρτιο του 2025, ως μέρος της πρωτοβουλίας EuroHPC Joint Undertaking για τη δημιουργία AI Factories σε όλη την Ευρώπη. Τα κέντρα αυτά αξιοποιούν την υπερυπολογιστική ισχύ για την ανάπτυξη προηγμένων και αξιόπιστων generative μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης και θα λειτουργούν ως διασυνδεδεμένο δίκτυο με άλλες σημαντικές ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, όπως οι εγκαταστάσεις δοκιμών και πειραματισμού Testing and Experimentation Facilities και τα European Digital Innovation Hubs, προσφέροντας εξειδικευμένους πόρους για δοκιμές λύσεων AI.
Η 65η έκδοση της λίστας TOP500, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, καταγράφει το σύστημα El Capitan ως το ταχύτερο στον κόσμο. Το El Capitan λειτουργεί στο Lawrence Livermore National Laboratory στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ και παραμένει στην κορυφή με απόδοση 1,742 EFlop/s (exaflops) στο benchmark HPL. Παράλληλα, καταγράφει επίδοση 17,41 Petaflop/s στο HPCG benchmark, κατακτώντας και εδώ την πρώτη θέση. Το σύστημα διαθέτει 11.039.616 πυρήνες, βασίζεται σε επεξεργαστές AMD EPYC τέταρτης γενιάς με 24 πυρήνες στα 1,8 GHz και επιταχυντές AMD Instinct MI300A, χρησιμοποιεί τη διασύνδεση HPE Slingshot και επιτυγχάνει ενεργειακή απόδοση 60,3 Gigaflops ανά watt. Το El Capitan είναι το τρίτο σύστημα παγκοσμίως που υπερβαίνει το όριο του ενός exaflop στο HPL benchmark.
Δεύτερο στην κατάταξη είναι το Frontier, που είναι εγκατεστημένο στο Oak Ridge National Laboratory στο Τενεσί, επίσης των ΗΠΑ, με απόδοση 1,353 EFlop/s και συνολικά 8.699.904 πυρήνες. Το Frontier βασίζεται στην αρχιτεκτονική HPE Cray EX235a, διαθέτει επεξεργαστές AMD EPYC τρίτης γενιάς 64 πυρήνων στα 2 GHz και χρησιμοποιεί επιταχυντές AMD Instinct 250X, με τη διασύνδεση HPE Slingshot.
Τρίτο στη λίστα κατατάσσεται το σύστημα Aurora στο Argonne Leadership Computing Facility στο Ιλινόις. Το Aurora, που αναπτύχθηκε από την Intel, βασίζεται σε HPE Cray EX – Intel Exascale Compute Blade, χρησιμοποιεί επεξεργαστές Intel Xeon CPU Max Series, επιταχυντές Intel Data Center GPU Max Series και επικοινωνεί μέσω HPE Slingshot interconnect. Η επίδοσή του στο HPL benchmark ανέρχεται σε 1,012 EFlop/s.
Την τέταρτη θέση κατέχει το σύστημα JUPITER Booster, που λειτουργεί στο EuroHPC/Jülich Supercomputing Centre στη Γερμανία. Το JUPITER είναι το μοναδικό νέο σύστημα στην πρώτη δεκάδα. Αναπτύχθηκε ως το πρώτο ευρωπαϊκό σύστημα exascale και βασίζεται στην αρχιτεκτονική Eviden BullSequana XH3000 με υγρή ψύξη, χρησιμοποιώντας Grace Hopper Superchips. Βρίσκεται σε φάση ενεργοποίησης και έχει καταγράψει προκαταρκτική τιμή HPL 793,4 Petaflop/s σε μερικό σύστημα. Το πλήρες σύστημα είναι εγκατεστημένο στις εγκαταστάσεις του Forschungszentrum Jülich στη Γερμανία και διαχειρίζεται από το Jülich Supercomputing Centre.
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις των διοργανωτών, τα επεξεργαστικά συστήματα που κυριαρχούν στην πρώτη δεκάδα της λίστας είναι κυρίως AMD και Intel. Συγκεκριμένα, τέσσερα συστήματα (El Capitan, Frontier, HPC6, LUMI) χρησιμοποιούν επεξεργαστές AMD, τρία (Aurora, Eagle, Leonardo) βασίζονται σε Intel, τα Alps και JUPITER Booster αξιοποιούν Grace Hopper Superchip, ενώ το Fugaku λειτουργεί με ιδιόκτητο ARM-based επεξεργαστή Fujitsu A64FX. Επτά υπολογιστές της δεκάδας χρησιμοποιούν το HPE Slingshot interconnect (El Capitan, Frontier, Aurora, HPC6, Alps, LUMI, JUPITER Booster), δύο βασίζονται σε Infiniband (Eagle, Leonardo) και το Fugaku διατηρεί το ιδιόκτητο δίκτυο Tofu interconnect.
Η κατανομή ανά χώρα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, αναδεικνύει τις ΗΠΑ και την Κίνα ως τις χώρες με τα περισσότερα συστήματα στη λίστα. Οι ΗΠΑ προσέθεσαν δύο νέα συστήματα φτάνοντας τα 173, ενώ η Κίνα μείωσε τα αντιπροσωπευτικά της μηχανήματα από 63 σε 46, χωρίς να καταγραφούν νέες εισαγωγές. Η Γερμανία συνεχίζει να μειώνει τη διαφορά, έχοντας πλέον 43 συστήματα. Σε επίπεδο ηπείρων, η Βόρεια Αμερική διαθέτει 187 συστήματα, η Ευρώπη 163 και η Ασία 135.
Όσον αφορά τη λίστα GREEN500, δεν παρατηρούνται σημαντικές αλλαγές από τον Νοέμβριο 2024. Το σύστημα JEDI (JUPITER Exascale Development Instrument) από το EuroHPC/FZJ στη Γερμανία διατηρεί την πρώτη θέση με ενεργειακή απόδοση 72,73 GFlops/Watt και επίδοση HPL 4,5 PFlop/s. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται το ROMEO-2025, στο ROMEO HPC Center στη Champagne-Ardenne της Γαλλίας, με ενεργειακή απόδοση 70,91 GFlops/Watt και HPL benchmark 9,863 PFlop/s. Τρίτο είναι το Adastra 2, στο GENCI-CINES στη Γαλλία, σύστημα HPE Cray EX255a με επεξεργαστές AMD EPYC τέταρτης γενιάς (24 πυρήνων, 1,8 GHz), επιταχυντή AMD Instinct MI300A και HPE Slingshot.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα συστήματα El Capitan και Frontier, παρά την υψηλή υπολογιστική τους απόδοση, καταγράφουν αξιοσημείωτες θέσεις στη λίστα ενεργειακής απόδοσης, με το El Capitan να βρίσκεται στην 26η θέση με ενεργειακή απόδοση 58,89 GFlops/Watt και το Frontier στη λίστα GREEN500 με 54,98 GFlops/Watt, αποδεικνύοντας ότι η υπερυπολογιστική ισχύς μπορεί να συνδυαστεί με υψηλή ενεργειακή αποδοτικότητα.
