Η διεθνής κοινότητα συναντήθηκε στο Παρίσι στις 10 και 11 Φεβρουαρίου 2025 για τη Σύνοδο Κορυφής για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Action Summit), που συνδιοργανώθηκε από τη Γαλλία και την Ινδία με κεντρικό στόχο τη χάραξη κοινής στρατηγικής για τη βιώσιμη και συμπεριληπτική ανάπτυξη του AI. Αποκορύφωμα της Συνόδου υπήρξε η υπογραφή της διακήρυξης «Συμπεριληπτική και Βιώσιμη Τεχνητή Νοημοσύνη για τους Ανθρώπους και τον Πλανήτη», ενός κειμένου που προωθεί τη ρύθμιση, την καινοτομία και την ηθική αξιοποίηση των αλγορίθμων, σε απόλυτη συνάρτηση με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις περιβαλλοντικές προκλήσεις της εποχής.
Πάνω από εβδομήντα κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμοί και ερευνητικά ιδρύματα υπέγραψαν το τελικό ανακοινωθέν, σηματοδοτώντας μια ευρεία, πολυμερή συναίνεση γύρω από τις αρχές της διαφάνειας, της ανοιχτής πρόσβασης και της συνεργασίας στον τομέα του AI. Ανάμεσα στις χώρες που προσχώρησαν στη διακήρυξη συγκαταλέγεται και η Ελλάδα, με τις χώρες να υπογραμμίζουν ότι επιθυμούν να συμβάλουν ενεργά σε δράσεις για την ενίσχυση των ψηφιακών υποδομών και την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών. Αντίθετα, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν να μη συνυπογράψουν την τελική μορφή της συμφωνίας, επικαλούμενες επιφυλάξεις σχετικά με τη φρασεολογία που αναφέρεται στη «συμπεριληπτική και βιώσιμη» τεχνητή νοημοσύνη.
Η Σύνοδος του Παρισιού κατέδειξε τη διαρκώς αυξανόμενη σημασία που έχει η τεχνητή νοημοσύνη για τους τομείς της οικονομίας, της εκπαίδευσης, της υγείας και της βιομηχανίας, καθώς οι νέες τεχνολογίες AI φέρνουν πρωτοφανείς δυνατότητες ανάλυσης δεδομένων, αυτοματοποίησης και καινοτομίας. Παράλληλα, στο επίκεντρο βρέθηκαν και τα ζητήματα δεοντολογίας και ασφάλειας, καθώς οι συμμετέχοντες τόνισαν την ανάγκη δημιουργίας ενός πλαισίου που θα διασφαλίζει ότι το AI λειτουργεί προς όφελος όλων, χωρίς να παραβιάζονται προσωπικά δεδομένα ή να εντείνονται οι υπάρχουσες ανισότητες. Το τελικό κείμενο της διακήρυξης τεκμηριώνει την πρόθεση για δίκαιη διανομή των οφελών του AI και χαιρετίζει την ήδη υπάρχουσα δραστηριοποίηση οργανισμών όπως ο ΟΗΕ, η UNESCO, η Αφρικανική Ένωση, ο ΟΟΣΑ, το Συμβούλιο της Ευρώπης και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε ιδιαίτερα στη γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος, ζήτημα που παραμένει οξύ σε πολλές χώρες του Παγκόσμιου Νότου. Η διακήρυξη καλεί σε ενισχυμένη οικονομική στήριξη και τεχνική κατάρτιση, ενώ υπογραμμίζει ότι η επιτυχής αξιοποίηση του AI προϋποθέτει πολυεπίπεδη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, του ιδιωτικού τομέα και των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων. Το κείμενο περιλαμβάνει επίσης αναφορές στη δημιουργία δεξιοτήτων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου οι εργαζόμενοι να μη βρεθούν αντιμέτωποι με αιφνίδιες αλλαγές στον εργασιακό χώρο εξαιτίας της αυτοματοποίησης.
Επιπλέον, ανακοινώθηκε η ίδρυση της «Δημόσιας Πλατφόρμας και Επώασης Τεχνητής Νοημοσύνης για το Δημόσιο Συμφέρον», όπου κυβερνήσεις και εταιρείες θα συνεργάζονται για να αναπτύσσουν και να προάγουν αλγορίθμους ανοιχτής πρόσβασης, εστιάζοντας στην κοινή ωφέλεια. Κορυφαίοι πρωταγωνιστές της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας είναι η Γαλλία, η Ινδία, η Γερμανία, η Χιλή, η Φινλανδία, η Σλοβενία, η Κένυα, η Νιγηρία και το Μαρόκο, με δέσμευση για ενίσχυση της διαφάνειας, της ασφάλειας και της λογοδοσίας στους τρόπους ανάπτυξης και χρήσης του AI.
Η ενεργειακή διάσταση της τεχνητής νοημοσύνης αναδείχθηκε επίσης ως κρίσιμο θέμα. Τα κράτη συμφώνησαν να προωθήσουν ένα νέο «παρατηρητήριο» σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, το οποίο θα εξετάζει τα επίπεδα κατανάλωσης πόρων που απαιτούνται από τα σύγχρονα συστήματα AI, εντοπίζοντας τρόπους για βιώσιμες υποδομές και πράσινες πρακτικές σε κέντρα δεδομένων. Παράλληλα, η συζήτηση επεκτάθηκε στην επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας, με τους συμμετέχοντες να καταλήγουν στη συγκρότηση διεθνούς δικτύου παρατηρητηρίων που θα εστιάζουν στις εξελίξεις στις δεξιότητες, τα επαγγέλματα του μέλλοντος και τις συνέπειες για τους εργαζόμενους.
Σε επενδυτικό επίπεδο, ο Πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε επενδύσεις άνω των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων, οι οποίες αναμένεται να ενισχύσουν την έρευνα, την τεχνολογική ανάπτυξη και τις υποδομές σε τομείς αιχμής. Η γαλλική κυβέρνηση επιδιώκει να αναδείξει το Παρίσι σε διεθνές κέντρο αριστείας για την τεχνητή νοημοσύνη, αναβαθμίζοντας παράλληλα τη συνεργασία με δυναμικά οικοσυστήματα καινοτομίας στην Ευρώπη και πέρα από αυτήν.
Η απουσία των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ηνωμένου Βασιλείου από τη λίστα των επίσημων υπογραφόντων υπενθυμίζει ότι οι διαφωνίες αναφορικά με τη ρύθμιση του AI παραμένουν. Κυβερνητικοί εκπρόσωποι των χωρών αυτών έκαναν λόγο για τη σημασία της εθνικής προσέγγισης και της ανεξάρτητης στρατηγικής, διατηρώντας επιφυλάξεις απέναντι σε ορισμένα σημεία του κειμένου που έδιναν έμφαση σε «συμπεριληπτικές» πρακτικές και περιβαλλοντικά πρότυπα. Παρόλα αυτά, δήλωσαν ανοιχτοί σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις, εφόσον εξασφαλιστεί ότι η εθνική τους πολιτική θα παραμείνει πρώτη προτεραιότητα.
Τόσο η γαλλική όσο και η ινδική πλευρά, ως συμπρόεδροι της Συνόδου, χαρακτήρισαν το κοινό ανακοινωθέν ως εφαλτήριο για πιο εξειδικευμένες ενέργειες στους τομείς της νομοθεσίας, της επένδυσης και της διακρατικής συνεργασίας. Οι δύο κυβερνήσεις τόνισαν ότι ο ρόλος των υπεύθυνων φορέων δεν εξαντλείται με την υπογραφή διακηρύξεων, αλλά επεκτείνεται στην εφαρμογή και παρακολούθηση των σχεδιαζόμενων πρωτοβουλιών. Οι δεσμεύσεις αναμένεται να επανεξεταστούν στην επόμενη AI Action Summit, η οποία θα φιλοξενηθεί στην Ινδία, όπου θα τεθεί επί τάπητος η υλοποίηση των συμφωνηθέντων δράσεων και θα προταχθούν νέες προτάσεις για τη βελτίωση της παγκόσμιας διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης.
