Γράφει ο Β.Παπακωνσταντίνου
Δικηγόρος MP Legal
Μέσα στον Αύγουστο, πιθανότατα για ευνόητους λόγους, έγινε μια από τις σπάνιες ανακοινώσεις οικονομικών αποτελεσμάτων του ομίλου ΙΚΕΑ. Μεταξύ άλλων μάθαμε ότι τον Ιανουάριο του 2012 έγινε ενδο-ομιλική μεταβίβαση του σήματος ΙΚΕΑ από την εταιρεία του Λιχτενστάιν που το κατείχε σε εταιρεία ολλανδική. Η αξία της μεταβίβασης ανακοινώθηκε ότι ήταν 9 δις Ευρώ. Πιθανώς το ποσό αυτό, που προκάλεσε γενικώς αίσθηση, να είναι δικαιολογημένο, πιθανώς και όχι. Το θέμα που απασχολεί εδώ δεν είναι αυτό, αλλά το τι δείχνει αυτή η επιχειρηματική πρακτική για το, διεθνές, παιχνίδι διαχείρισης της διανοητικής ιδιοκτησίας (Intellectual Property) – και πως η Ελλάδα δεν συμμετέχει σε, αν δεν χάνει κιόλας από, αυτό.
Το πρώτο μάθημα αφορά τις εμπλεκόμενες φορολογικές αρχές. Χωρίς να γνωρίζω τίποτα άλλο για την παραπάνω συναλλαγή εκτός από το σχετικό δημοσίευμα στο Bloomberg, θεωρώ πως δύσκολα σε ενδο-ομιλική συναλλαγή αυτής της αξίας θα πληρώθηκε ο φόρος που αντιστοιχεί στα 9 δις. Η Ολλανδία άλλωστε είναι γνωστή για τη «φιλική» της στάση στη διαχείριση πνευματικών δικαιωμάτων. Υποθέτω επομένως ότι οι αρχές της θα ήρθαν σε κάποια συνεννόηση με την ΙΚΕΑ, ιδίως αφού ο κάτοχος του σήματος φαίνεται πως εισπράττει περίπου 3% για κάθε μια πώληση του ομίλου οπουδήποτε στον κόσμο. Γιατί επομένως κανείς να μην μειώσει κάπως τις φορολογικές του απαιτήσεις για μια τόσο μεγάλη συναλλαγή, όταν το μελλοντικό ετήσιο εισόδημα εγγυάται φόρους που γρήγορα θα αναπληρώσουν την απώλεια;
Το δεύτερο μάθημα αφορά τον πωλητή. Το Λιχτενστάιν και άλλες χώρες που ειδικεύονται σε «εξωχώριες» υπηρεσίες φαίνεται πως έχουν εντοπίσει την μόδα και παρέχουν πλέον και διευκολύνσεις διαχείρισης πνευματικής ιδιοκτησίας. Έτσι, όλο και περισσότερες επιχειρήσεις, όπως ακριβώς η ΙΚΕΑ, επιλέγουν να αποσπάσουν τα δικαιώματά τους, να τα χρεώνουν χωριστά, και τα έσοδα να ταξιδεύουν σε εξωχώριες θυγατρικές τους.
Το τρίτο μάθημα αφορά την ίδια την πρακτική. Τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας είναι άυλα και μπορεί να μετακινηθούν από χώρα σε χώρα μέσα σε μια μέρα. Δεν συνδέονται με την παραγωγική διαδικασία, με μηχανές και ανθρώπους και κτήρια. Ιδίως μια εταιρεία τεχνολογίας μπορεί να πάρει τα σχέδιά της και να μετακομίσει εύκολα σε τρίτη χώρα. Στο πλαίσιο αυτό σημειώνεται οξύς διεθνής ανταγωνισμός προσέλκυσης τέτοιων ακριβώς εταιρειών, με παροχή φορολογικών και άλλων κινήτρων.
Και η Ελλάδα τι κάνει; Ομολογουμένως πριν χρόνια εισήχθησαν, μέσω ΟΒΙ (Οργανισμός Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας), κάποια φορολογικά κίνητρα για ευρεσιτεχνίες, όμως φαίνεται πως δεν έχει επωφεληθεί κανείς μέχρι σήμερα (οφείλει πάντως ο ΟΒΙ να μας ενημερώσει σχετικά). Από την άλλη μεριά, οι φορολογικές μας αρχές είναι αυτές που είναι, ενώ και βέβαια έχουμε δυναμικές εταιρείες τεχνολογίας, οι οποίες όμως εν μέσω ύφεσης, παλεύουν να επιβιώσουν στο εχθρικό εθνικό αλλά και διεθνές περιβάλλον. Όπως φαίνεται η Ελλάδα όχι μόνο δεν είναι έτοιμη να παίξει στο διεθνές παιχνίδι πνευματικής ιδιοκτησίας και δικαιωμάτων, αλλά μπορεί να χάσει κιόλας από αυτό αφού οι κάτοχοι πνευματικών δικαιωμάτων στην Ελλάδα δεν έχουν ιδιαίτερα κίνητρα να τα διατηρήσουν στο εσωτερικό, αλλά αντιθέτως έχουν ισχυρότατα κίνητρα να τα μετακινήσουν.
